بازار خودرو در شهریورماه وارد فاز عمیق‌تری از رکود شد؛ به‌طوری‌که شاخص مدیران خرید (شامخ) در گروه خودرو و قطعات با کاهشی قابل توجه نسبت به مرداد، به زیر مرز ۵۰ واحد سقوط کرد و تصویری کم‌رمق از وضعیت تولید، فروش و معاملات را به نمایش گذاشت.

مانی حدادی، کارشناس بازار خودرو، در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان با تشریح آخرین تحولات این بازار، هم‌زمان به سه محور مهم شامل سیاست‌های اسقاط، ابهام‌های مرتبط با واردات خودروهای مناطق آزاد و همچنین وضعیت معاملاتی بازار پرداخت.

اجرای نخستین طرح اسقاط موتورسیکلت‌ها تا پایان سال

به گفته حدادی، در حوزه نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده، مدیر ستاد اسقاط خودرو اعلام کرده است که برای نخستین بار طرح اسقاط موتورسیکلت‌ها نیز به اجرا درخواهد آمد. بر اساس برنامه اعلام‌شده، قرار است تا پایان سال جاری حدود ۲۰ هزار دستگاه موتورسیکلت فرسوده از رده خارج شود.

این کارشناس با اشاره به سهم قابل توجه موتورسیکلت‌ها در آلودگی هوا تأکید کرد: میزان آلایندگی موتورسیکلت‌ها در مقایسه با خودروها بسیار بالاست و اجرای طرح اسقاط در این بخش می‌تواند اثر مستقیمی بر کاهش آلودگی کلان‌شهرها داشته باشد. از این منظر، ورود موتورسیکلت‌ها به چرخه اسقاط گامی مهم در سیاست‌های زیست‌محیطی و نوسازی ناوگان حمل‌ونقل محسوب می‌شود.

ابهام‌زدایی از تخفیف ۲۰ درصدی واردات خودروهای مناطق آزاد

حدادی در ادامه به بخشنامه اخیر مربوط به واردات خودروهای مناطق آزاد و امکان دریافت پلاک ملی اشاره کرد و گفت: در اواخر هفته گذشته خبری مبنی بر اختصاص تخفیف ۲۰ درصدی برای واردات خودروهای مناطق آزاد و تبدیل پلاک آنها به پلاک ملی منتشر شد که برداشت‌های نادرستی را در میان افکار عمومی ایجاد کرده است.

وی توضیح داد: این تخفیف ۲۰ درصدی صرفاً برای مالک همان خودرو در نظر گرفته شده است و به این معنا نیست که ساکنان سرزمین اصلی می‌توانند با خرید یک خودرو از مناطق آزاد، از این مزیت بهره‌مند شوند. به گفته او، مالکیت خودروهای مناطق آزاد تابع ضوابط و چالش‌های خاص خود است و تخفیف مذکور نیز صرفاً در چارچوب همان مقررات و برای مالک فعلی خودرو قابل اعمال خواهد بود.

این توضیح در حالی مطرح می‌شود که طی روزهای اخیر گمانه‌زنی‌هایی درباره موج جدید واردات ارزان‌قیمت از مناطق آزاد شکل گرفته بود؛ موضوعی که به گفته کارشناسان نیازمند تفسیر دقیق بخشنامه و پرهیز از برداشت‌های شتاب‌زده است.

شامخ خودرو ۲۲ درصد افت کرد؛ مرز ۵۰ واحد از دست رفت

بخش مهم صحبت‌های این کارشناس به وضعیت معاملات بازار اختصاص داشت. حدادی با بیان اینکه واژه «رکود» طی ماه‌های گذشته بارها برای توصیف بازار خودرو به کار رفته است، گفت: در نگاه عمومی رکود به معنای کاهش خرید و فروش است، اما از منظر اقتصادی این مفهوم دارای شاخص دقیق و قابل اندازه‌گیری است.

وی افزود: شاخص مدیران خرید یا همان شامخ که به صورت ماهانه منتشر می‌شود، برای گروه خودرو و قطعات در شهریورماه افت حدود ۲۲ درصدی را تجربه کرده و به ۴۵.۷ واحد رسیده است.

حدادی درباره تفسیر این عدد توضیح داد: در شاخص شامخ، عدد ۵۰ به منزله ثبات شرایط است؛ اعداد بالاتر از ۵۰ نشان‌دهنده بهبود و رونق فعالیت‌هاست و اعداد پایین‌تر از ۵۰ بیانگر انقباض و رکود. بنابراین ثبت عدد ۴۵.۷ به معنای ورود بازار به محدوده رکودی است. این در حالی است که بازار در مردادماه شرایط نسبتاً بهتری داشت و افت بیش از ۲۰ درصدی شهریور، نشانه تشدید قابل توجه رکود محسوب می‌شود.

آیا رکود به کاهش قیمت منجر می‌شود؟

در پاسخ به این پرسش که آیا عمیق‌تر شدن رکود می‌تواند قیمت‌ها را پایین بیاورد، حدادی تأکید کرد: رکود لزوماً و به‌طور خودکار به کاهش قیمت منجر نمی‌شود و در برخی دوره‌ها حتی می‌تواند زمینه‌ساز افزایش قیمت‌های کاذب باشد.

به گفته او، وقتی حجم معاملات به شدت کاهش می‌یابد، خودروهای موجود در بازار ممکن است به صورت ظاهری و در آگهی‌ها گران‌تر به نظر برسند، اما این قیمت‌ها لزوماً قیمت واقعی معامله نیست؛ چراکه اساساً معامله‌ای در تیراژ قابل توجه انجام نمی‌شود.

وی خاطرنشان کرد: باید میان قیمت‌های اعلامی و قیمت واقعی معاملاتی تمایز قائل شد. در شرایط رکودی، نرخ‌هایی که برای خودروها مطرح می‌شود، الزاماً بازتاب ارزش واقعی آنها در معاملات انجام‌شده نیست و بیشتر جنبه انتظاری و آگهی‌محور دارد.

توصیه به خریداران مصرفی؛ پیش‌بینی بازار دشوار است

این کارشناس بازار خودرو درباره بهترین زمان خرید نیز گفت: توصیه همیشگی به خریداران مصرفی این است که اگر بودجه خرید را در اختیار دارند، تصمیم خود را بیش از حد به آینده موکول نکنند. پیش‌بینی بازار خودرو به‌ویژه در شرایط فعلی بسیار دشوار است؛ حتی پیش‌بینی وضعیت هفته آینده نیز کار ساده‌ای نیست، چه برسد به چند ماه آینده.

حدادی افزود: بازار خودرو به شدت تحت تأثیر متغیرهای پیش‌بینی‌ناپذیر است؛ از تحولات بین‌المللی و تغییر تعرفه‌ها گرفته تا شرایط جدید فروش خودروسازان و تصمیمات سیاست‌گذار در حوزه صنعت. به همین دلیل نمی‌توان با قطعیت درباره روند قیمت‌ها در ماه‌های آینده اظهارنظر کرد.

وی تأکید کرد: فردی که خودرو را برای مصرف شخصی نیاز دارد و بودجه آن را نیز تأمین کرده، بهتر است تصمیم خرید را صرفاً بر اساس گمانه‌زنی درباره کاهش یا افزایش قیمت در آینده به تعویق نیندازد، زیرا ادامه رکود با عدم قطعیت بالایی همراه است و تعویق بی‌دلیل ممکن است او را با قیمت‌ها و شرایط جدید و غیرقابل پیش‌بینی مواجه کند.

فروش جدید سایپا از فردا؛ وانت ۱۵۱ با قیمت ۹۴۷ میلیون تومان

حدادی در پایان از آغاز یک طرح فروش جدید در گروه خودروسازی سایپا خبر داد و گفت: سایپا قصد دارد فردا ساعت ۱۰ صبح سامانه فروش برخی از محصولات خود را فعال کند و متقاضیان می‌توانند از طریق سایت رسمی این شرکت اقدام به ثبت‌نام کنند.

به گفته او، یکی از محصولات عرضه‌شده در این طرح، وانت سایپا ۱۵۱ است که با قیمت ۹۴۷ میلیون تومان عرضه می‌شود. این طرح شامل یک فروش ۹۰ روزه و همچنین یک طرح پیش‌فروش با موعد تحویل در اواخر اردیبهشت سال آینده خواهد بود.

فعالان بازار معتقدند تداوم طرح‌های فروش فوق‌العاده و پیش‌فروش در کنار شاخص شامخ نزولی، نشان می‌دهد خودروسازان تلاش می‌کنند از مسیر عرضه مستقیم، بخشی از تقاضای مصرفی را پاسخ دهند؛ اما تا زمانی که حجم معاملات در بازار آزاد احیا نشود، نمی‌توان انتظار بازگشت رونق و ثبات قیمتی را داشت.