بازار خودرو ایران در هفته نخست مردادماه ۱۴۰۵ همچنان میان دو نیروی متضاد گرفتار مانده است. از یک سو، تداوم نااطمینانیهای اقتصادی، رشد انتظارات تورمی و افزایش هزینههای تولید، فشار فزایندهای بر قیمتها وارد میکند و از سوی دیگر، رکود عمیق حاکم بر معاملات و کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان، مانع از شکلگیری رونق واقعی در بازار شده است.
تنشهای منطقهای و اثر آن بر بازار خودرو
بررسی شرایط کلان اقتصادی نشان میدهد که سطح تنشهای منطقهای در ابتدای مردادماه همچنان بالاست. شاخص تنش مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی در این دوره به سطوحی مشابه روزهای آغازین جنگ ۴۰ روزه رسیده است. هرچند تحرکات دیپلماتیک اخیر برخی کشورهای منطقه و کاهش نسبی تنشها در ۲۴ ساعت گذشته، بخشی از فشار روانی بازارها را کاهش داده و نرخ ارز نیز افت نسبی را تجربه کرده، اما تجربه هفتههای گذشته نشان میدهد که بازار خودرو بیش از قیمت لحظهای ارز، به چشمانداز آینده اقتصاد و میزان اطمینان فعالان بازار واکنش نشان میدهد.
چالشهای تولید؛ از قطعی برق تا تامین مواد اولیه
در بخش تولید، ابهامات جدی همچنان پابرجاست. ادامه محدودیتهای حملونقل و محاصره دریایی، چالشهای تامین مواد اولیه و قطعات، مشکلات انرژی و احتمال تشدید قطعی برق در مردادماه، برنامه تولید خودروسازان و قطعهسازان را با ریسک مواجه کرده است. علاوه بر این، با نزدیک شدن به ماههای سرد سال، نگرانی درباره تامین گاز صنایع نیز به عنوان یکی از متغیرهای اثرگذار بر تولید مطرح خواهد بود. بنابراین حتی در صورت کنترل نسبی بازار ارز، نگرانی از سمت عرضه همچنان از عوامل حمایتکننده قیمتها به شمار میرود.
تغییر مبنای تامین ارز؛ افزایش ۲۰ درصدی هزینه تولید
یکی از مهمترین تحولات اخیر، تغییر مبنای تامین ارز صنایع خودروسازی است. پیش از این، خودروسازان و قطعهسازان ارز مورد نیاز خود را از تالار دوم دریافت میکردند که مبنای خرید آن حدود ۱۴۵ هزار تومان بود، اما در شرایط جدید، صنایع باید ارز مورد نیاز را از طریق معامله با صادرکنندگان و با فاصلهای محدود نسبت به نرخ آزاد تامین کنند. این تغییر باعث شده مبنای ارزی مورد استفاده صنایع حدود ۲۰ درصد افزایش پیدا کند که طبیعتاً بر قیمت تمامشده خودرو و قطعات اثر مستقیم خواهد داشت.
شکاف قیمتی محصولات داخلی در برابر ارزش دلاری
بررسی قیمتگذاری خودروهای داخلی نشان میدهد برخی محصولات همچنان نسبت به ارزش دلاری تاریخی خود عقبتر هستند. به عنوان مثال، قیمت کارخانه پژو ۲۰۷ TU3 حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان است که با نرخهای فعلی ارز، ارزشی نزدیک به ۷ هزار و ۹۰۰ دلار دارد، در حالی که این خودرو در سالهای گذشته در محدوده حدود ۱۱ هزار دلار قیمتگذاری میشد. این فاصله نشان میدهد در صورت تداوم فشارهای تورمی و افزایش هزینههای تولید، برخی محصولات ظرفیت افزایش قیمت بیشتری خواهند داشت.
رکود تقاضا و دوراهی مصرفکنندگان
در سمت تقاضا، رکود همچنان اصلیترین ویژگی بازار خودرو است. بررسی معاملات و وضعیت عرضهها در بورس کالا نشان میدهد بخش قابل توجهی از عرضهها بدون مشتری باقی میماند که بیانگر ضعف تقاضای موثر در اقتصاد است. همچنین مشاهدات میدانی و اظهارات فعالان بازار حاکی از کاهش مراجعه مشتری و افت فروش در بسیاری از کسبوکارهاست. با این حال، برخی سیگنالهای روانی مانند مطرح شدن موضوع افزایش قیمت بنزین در هفتههای اخیر، باعث شده بخشی از مردم تصور کنند هزینههای حملونقل و در ادامه قیمت کالاها افزایش خواهد یافت و همین نگرانی ممکن است برخی خریدها را جلو بیندازد.
هشدار اقتصاددانان درباره ابرتورم
تیمور رحمانی و مسعود نیلی، دو اقتصاددان سرشناس، هفته گذشته از ورود اقتصاد ایران به مرحله تورم شدید یعنی مرحلهای پیش از ابرتورم خبر دادند. مطرح شدن احتمال عبور تورم نقطهبهنقطه از سطوح بسیار بالا در ماههای آینده و هشدار درباره نزدیک شدن به شرایط ابرتورمی، فعالان اقتصادی را نسبت به حفظ ارزش داراییها حساستر کرده است. بازار خودرو نیز قطعاً از روند افزایش عمومی قیمتها تبعیت خواهد کرد.
نگاهای به تحولات هفته گذشته
رفتار بازار خودرو در هفته گذشته نشان داد که این بازار همچنان میان دو عامل «انتظارات تورمی» و «رکود تقاضا» در نوسان است. در ابتدای هفته، برخی خودروها از جمله فیدلیتی پرستیژ افزایش قیمت تا حدود ۱۵۰ میلیون تومان را تجربه کردند، اما اعلام فروش فوری اینترنتی ایرانخودرو باعث شد بخش زیادی از خودروها با کاهش چند ده میلیون تومانی مواجه شوند. در پایان هفته، با کاهش اثر روانی عرضه و بازگشت نگرانیهای تورمی، بازار دوباره وارد مسیر افزایشی شد و قیمت بسیاری از خودروها بین ۵ تا ۵۰ میلیون تومان رشد کرد. همچنین اعلام فروش فوقالعاده کوییک توسط سایپا از طریق قرعهکشی و عرضه مجدد برخی محصولات ایرانخودرو مانند سورن XU7P در نمایندگیها و عرضه رانا پلاس برای نخستین بار در شبکه فروش، از جمله تحولات تاثیرگذار روزهای اخیر بود. ثبتنام خودروهای وارداتی نیز از چهارشنبه هفته گذشته آغاز شد و محصولات برندهای جیایسی، نیسان و تویوتا عرضه شده است.
چشمانداز هفته پیش رو
به نظر میرسد روند افزایش تدریجی قیمتها همراه با تداوم رکود معاملاتی در هفته نخست مردادماه ادامه خواهد داشت. کاهش اخیر نرخ ارز و کاهش نسبی تنشهای سیاسی میتواند در کوتاهمدت از شدت رشد قیمتها بکاهد، اما عواملی مانند افزایش هزینه تامین ارز، ابهام در تولید، محدودیتهای انرژی، رشد انتظارات تورمی و نگرانی از آینده اقتصاد همچنان فشار افزایشی بر بازار ایجاد میکند.
نظرات (0)