صنعت خودروسازی جهان در حال تجربه یکی از بزرگترین شکاف‌های تاریخی میان سرعت نوآوری در شرق و غرب است. تازه‌ترین گزارش‌ها از بازار خودروی چین نشان می‌دهد که خودروسازان این کشور با وجود رکود نسبی فروش، هر روز چهار مدل جدید یا به‌روزرسانی‌شده به بازار عرضه می‌کنند؛ روندی که در تضاد کامل با رویکرد محافظه‌کارانه خودروسازان آمریکایی قرار دارد.

انقلاب محصولات در بازار چین

بر اساس گزارش بلومبرگ و داده‌های پلتفرم خودرویی Dongchedi، بازار خودروی چین تنها در سال جاری میلادی شاهد عرضه ۶۵۰ مدل جدید یا به‌روزرسانی شده بوده است. این رقم اگرچه شامل تغییرات جزئی نظیر فیس‌لیفت‌ها و رنگ‌های جدید بدنه نیز می‌شود، اما همچنان آماری شگفت‌انگیز به حساب می‌آید. «سم فیورانی»، تحلیلگر برجسته صنعت خودرو، در این باره می‌گوید که تنها در ماه ژانویه، حداقل ۲۰ مدل کاملاً جدید یا همراه با به‌روزرسانی‌های اساسی توسط خودروسازان چینی تولید شده است.

فیورانی تأکید می‌کند: «هر برندی می‌خواهد تک‌تک بخش‌ها و نیازهای خرد بازار را با محصولاتش پوشش دهد.» این استراتژی تهاجمی، هم برندهای داخلی و هم خودروسازان خارجی حاضر در چین را تحت فشار شدیدی قرار داده است. توانایی خودروسازان چینی در توسعه و عرضه خودروهای جدید با سرعتی بسیار بیشتر از شرکت‌های سنتی، به مزیت رقابتی اصلی آن‌ها تبدیل شده است.

بازار خودروی آمریکا در وضعیت انفعال

در سوی دیگر میدان، صنعت خودروی آمریکا وضعیت کاملاً متفاوتی دارد. «سم ابوالسامید»، تحلیلگر صنعت خودرو، با اشاره به شرکت فورد می‌گوید آخرین مدل‌های جدید این شرکت شامل رنجر و موستانگ ۲۰۲۴ و اکسپدیشن و لینکلن نویگیتور ۲۰۲۵ بوده‌اند. جالب آنکه آخرین باری که فورد یک نام کاملاً جدید به بازار معرفی کرد، به سال ۲۰۲۲ و پیکاپ ماوریک بازمی‌گردد.

ابوالسامید هشدار می‌دهد: «فورد اکسپلورر اکنون هفت ساله است و احتمالاً حداقل سه سال دیگر با یک بازطراحی کامل فاصله دارد.» واقعیت تلخ برای بازار آمریکا این است که تنوع محصولات در این بازار در حال کاهش است. فورد مدل‌هایی چون اج، اسکیپ، F-150 لایتنینگ و لینکلن کورسیر را از خط تولید خارج کرده و دامنه گزینه‌های خود را محدودتر از همیشه کرده است.

آماری که گویای همه چیز است

فروش سالانه خودرو در چین از ۲۶ میلیون دستگاه در سال ۲۰۲۱ به بیش از ۳۴ میلیون دستگاه در سال گذشته رسیده است؛ رقمی که بازار ۱۶.۳ میلیونی ایالات متحده را با فاصله بسیار زیاد پشت سر می‌گذارد. با این حال، بازار خودروی چین در سال جاری با یک دوره اصلاح مواجه شده و درگیری در جنگ قیمت‌ها، فروش نیمه اول سال را تا ۲۰ درصد کاهش داده است.

«جان مک‌الروی»، تحلیلگر سرشناس خودرو، معتقد است رشد صادرات چین تنها سرپوشی بر بحران عمیق بازار داخلی این کشور است. او با اشاره به نقل قولی از مدیرعامل شرکت نیو (NIO) که پیش‌بینی کرده بود بیشتر خودروسازان تا سال ۲۰۳۰ از بین خواهند رفت، هشدار می‌دهد که بازار خودروی چین در یک مارپیچ نزولی گرفتار شده است.

ظرفیت دو برابری تولید؛ بمب ساعتی صنعت خودروی چین

یکی از نگران‌کننده‌ترین واقعیت‌ها درباره صنعت خودروی چین، ظرفیت تولیدی است که دو برابر نیاز واقعی بازار داخلی این کشور برآورد می‌شود. بیشتر خودروسازان چینی سودآور نیستند و بسیاری از نمایندگی‌ها در حال تعطیلی‌اند. با این حال، مک‌الروی هشدار می‌دهد آن دسته از شرکت‌هایی که از این بحران جان سالم به در ببرند، در آینده رقبای بسیار سرسخت‌تر و قدرتمندتری خواهند بود.

خطر سرریز محصولات چینی به بازارهای غربی

بزرگترین نگرانی برای خودروسازان سنتی، سرنوشت تولید مازاد چینی‌هاست. اگر فروش خودرو در چین به روند نزولی خود ادامه دهد، فشار مضاعفی بر خودروسازان چینی وارد خواهد شد تا محصولات مازاد خود را در بازارهای اروپا و آمریکا تخلیه کنند. صادرات چین در بازارهای متعددی از جمله آمریکای لاتین، آسیای جنوب شرقی، آفریقا و اروپا به سرعت در حال افزایش سهم بازار است و این روند می‌تواند معادلات جهانی صنعت خودرو را در سال‌های آینده دگرگون کند.

کارشناسان بر این باورند که این حجم از فعالیت پرشتاب در صنعت خودروی چین نمی‌تواند پایدار بماند و احتمالاً شاهد تولید مدل‌هایی با عمر کوتاه در حد یک نسل و تعطیلی بسیاری از کارخانه‌ها و شرکت‌های خودروسازی در چند سال آینده خواهیم بود. اما خطر اصلی جایی است که غول‌های چینیِ باقی‌مانده، با انبوهی از محصولات ارزان‌قیمت و نسبتاً پیشرفته، راهی بازارهای غربی شوند.