چهاردهمین مرحله قرعهکشی فروش محصولات ایرانخودرو در حالی برگزار شد که شمار متقاضیان شرکت در این طرح با یک سقوط تاریخی به زیر ۹۰۰ هزار نفر رسیده است؛ رقمی که در قیاس با موج حدوداً ۱۰ میلیون نفری دیماه پارسال، افت بیش از ۹۱ درصدی را نشان میدهد. به این ترتیب، به نظر میرسد موج تقاضای سوداگرانهای که ماهها بازار خودرو را ملتهب کرده بود، به پایان راه خود رسیده است.
آمار رسمی مرحله چهاردهم؛ شانس برندهشدن ۶.۲ درصدی
بر اساس دادههای اعلامشده از سوی ایرانخودرو، در این مرحله از فروش ۸۶۱ هزار و ۲۸۵ نفر ثبتنام قطعی خود را انجام دادهاند. در مقابل، ظرفیت تخصیصیافته برای این دوره ۵۳ هزار و ۹۰۰ دستگاه خودرو بوده است؛ یعنی هر متقاضی بهطور میانگین حدود ۶.۲ درصد شانس برندهشدن داشته است.
این نسبت تقاضا به عرضه، در تاریخ فروش خودروهای داخلی بیسابقه توصیف میشود. در دورههای گذشته که میلیونها نفر در صف بختآزماییهای خودرویی میایستادند، شانس برندهشدن در بسیاری از موارد حتی به یک درصد هم نمیرسید؛ اما اکنون ترکیب جمعیت متقاضیان بهوضوح تغییر کرده و مصرفکننده واقعی جای واسطهها و سوداگران را گرفته است.
سقوط از قله ۱۰ میلیونی دیماه
برای درک ابعاد این ریزش، کافی است نگاهی به یازدهمین مرحله فروش ایرانخودرو بیندازیم که در دیماه سال گذشته برگزار شد. در آن مقطع، حدود ۱۰ میلیون نفر برای خرید خودرو ثبتنام کرده بودند؛ موجی که عمدتاً ناشی از چشمانداز سودهای کلان حاصل از اختلاف قیمت کارخانه و بازار آزاد بود. خروج بیش از ۹ میلیون نفر از چرخه تقاضا در فاصله چند ماه، نشان میدهد بخش اعظم این جمعیت نه خریدار واقعی، بلکه سرمایهگذارانی بودند که به دنبال رانت قیمتی وارد این طرحها شده بودند.
روند نزولی اما پلکانی نبوده است. در دوازدهمین مرحله (بهمنماه سال گذشته) شمار ثبتنامکنندگان به حدود ۶.۸ میلیون نفر کاهش یافت و در دوره قبلی که در ابتدای تیرماه امسال برگزار شد، بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر شرکت کرده بودند. نکته قابل توجه اینکه تنها در فاصله یک ماه، یعنی از تیر تا مرداد، تعداد متقاضیان حدود ۴۹.۴ درصد افت کرده است؛ نشانهای از واکنش سریع سرمایههای سرگردان به سیگنالهای قیمتی.
چرا حباب تقاضای کاذب تخلیه شد؟
کارشناسان بازار خودرو، مهمترین عامل این تغییر رفتار را تعدیل سیاستهای قیمتی و کاهش فاصله قیمت کارخانه با بازار آزاد میدانند. زمانی که حاشیه سود چندصد میلیون تومانی میان نرخ کارخانه و بازار از بین میرود، نگهداشتن سرمایه در صف قرعهکشی دیگر توجیه اقتصادی ندارد و سوداگران یکییکی از این بازار خارج میشوند.
افزایش قیمتهای پایه کارخانهای در کنار حذف رانت، باعث شد تنها کسانی پای ثبتنام بنشینند که بهدنبال مصرف نهایی خودرو هستند. این اتفاق از یک سو التهاب بازار غیررسمی را فروکش کرده و فشار نقدینگی سرگردان را از صنعت خودرو برداشته است؛ اما از سوی دیگر، بخشی از دهکهای پایین درآمدی را که پیشتر به امید سود یا خودروی ارزانتر وارد این طرحها میشدند، عملاً از توان خرید خارج کرده است؛ موضوعی که چالشی جدی در حوزه اقتصاد خانوار به شمار میرود.
عصر پساقرعهکشیهای میلیونی
تداوم این روند، خودروسازان را در موقعیت تازهای قرار میدهد. با تثبیت تقاضا در محدوده زیر یک میلیون نفر، سیستم فروش مبتنی بر بختآزمایی دیگر کارایی گذشته را ندارد و شرکتها ناگزیرند به سمت روشهای منعطفتر، فروش اقساطی و شرایط جذابتر حرکت کنند. وقتی عرضه به تقاضا نزدیک یا بر آن پیشی بگیرد، رقابت از مرحله ثبتنام به مرحله جلب رضایت مشتری منتقل میشود و ارتقای کیفیت محصول به اولویت نخست تبدیل میشود.
بهنظر میرسد ریزش ۹۱ درصدی متقاضیان، نقطه پایانی بر دوران طلایی واسطهگری در بازار خودروی ایران باشد؛ فصلی که در آن متغیرهای اقتصاد کلان و قدرت خرید واقعی خانوار، تعیینکننده نهایی جهت بازار خواهند بود.
نظرات (0)