حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به حضور ۴۰ رأس مرال در منطقه حفاظت‌شده ارسباران گفت: اجرای برنامه رهاسازی این گونه ارزشمند منوط به بررسی‌های علمی، ارزیابی سلامت جمعیت و مشارکت فعال جوامع محلی است.

پیشینه حضور مرال‌ها در ارسباران

به گفته ظهرابی، جمعیت کنونی مرال‌های ارسباران از سال ۱۳۷۰ شکل گرفته است؛ زمانی که تعدادی مرال از قرق استان گلستان و پناهگاه حیات وحش سمسکنده استان مازندران به این منطقه منتقل شدند. از آن زمان تاکنون این جمعیت در منطقه حفاظت‌شده ارسباران حضور دارد و اکنون حدود ۴۰ رأس برآورد می‌شود.

وی افزود: برای ادامه این برنامه، بررسی‌های لازم برای شناسایی کریدورهای عبور و جابه‌جایی مرال‌ها انجام شده است و اجرای موفق آن نیازمند همراهی حداکثری مردم بومی منطقه است. کار با جوامع محلی ظرافت‌ها و تکنیک‌های خاص خود را دارد و بدون جلب مشارکت آنان، این طرح به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.

لزوم بررسی ژنتیکی و غربالگری بیماری‌ها

معاون محیط زیست طبیعی با تأکید بر ضرورت بررسی وضعیت زیستی این جمعیت اظهار کرد: نوع ذخیره ژنتیکی و تبارشناسی مرال‌های ارسباران باید به‌دقت مطالعه شود تا مشخص شود این جمعیت از چه تنوع ژنتیکی برخوردار است و چه جایگاهی در برنامه‌های حفاظتی دارد.

وی همچنین بر ارزیابی بیماری‌های احتمالی از جمله یون و بروسلوز در سایت تأکید کرد و گفت: تصمیم‌گیری‌ها باید بر پایه داده‌های علمی و ملاحظات حفاظتی انجام شود تا سلامت جمعیت و محیط پذیرنده تضمین گردد.

معیارهای انتخاب افراد برای رهاسازی

ظهرابی ادامه داد: در انتخاب افراد برای رهاسازی باید نهایت دقت به‌عمل آید و مرال‌های سالم‌تر و کم‌سن‌تر در اولویت قرار گیرند. همچنین نصب گردنبندهای ثبت موقعیت لحظه‌ای برای پایش دقیق این حیوانات پس از رهاسازی ضروری است.

وی با تشریح الزامات آماده‌سازی گفت: دست‌کم ۳۰ درصد از جمعیت هدف باید پیش از رهاسازی زنده‌گیری شوند، آزمایش‌های بیماری روی آن‌ها انجام شود، گردنبندگذاری شوند و برای مدتی در قرنطینه نگهداری شوند. علاوه بر این، تدوین و اجرای برنامه پایش پس از رهاسازی نیز از الزامات اصلی این طرح به شمار می‌رود.

نقش دانشگاه‌ها و جوامع محلی

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: ارزیابی ریسک رهاسازی مرال‌ها باید با همکاری دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی انجام شود و در کنار آن، آموزش جوامع محلی، آماده‌سازی و جلب مشارکت مردم پس از رهاسازی نیز در دستور کار قرار دارد.

به این ترتیب، اجرای این طرح علاوه بر پشتوانه علمی، نیازمند ایجاد اعتماد و همکاری میان نهادهای حفاظتی، پژوهشگران و ساکنان بومی منطقه است تا گام‌های بعدی احیای جمعیت مرال در ارسباران با کمترین ریسک و بیشترین بازده حفاظتی برداشته شود.