محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، چهارشنبه شب در نشست با مسئولان استان بوشهر به تشریح عملکرد نظام سلامت در شرایط بحرانی اخیر پرداخت و از مدیریت میدانی و تاب‌آوری ملی به عنوان دو مؤلفه کلیدی عبور از این مرحله نام برد. وی ضمن گرامیداشت یاد شهدای سلامت و شهدای خدمت، گزارشی از شاخص‌های کلان حوزه بهداشت و درمان ارائه کرد.

جنگ امروز، پیچیده‌تر از دفاع مقدس

وزیر بهداشت با اشاره به تجربه مستقیم خود از دوران جنگ تحمیلی، گفت: جنگ هشت ساله، جنگی در مرزها و رویارویی لشکر با لشکر بود، اما آنچه امروز در کشور رخ می‌دهد، نه تنها قابل پیش‌بینی نبود، بلکه از هر نظر پیچیده‌تر و سخت‌تر است. به گفته وی، امروز کشور با دو رژیم ددمنش و کودک‌کش روبه‌روست که از نظر توان نظامی بسیار فراتر از دوران دفاع مقدس هستند و ملت بزرگ ایران با ایثار و شجاعت، این گردنه سخت را با سربلندی پشت سر گذاشته است.

ظفرقندی تأکید کرد که این پیروزی بزرگ، حاصل خون شهدا از جمله رهبر شهید، شهدای مینا و کادر سلامت فداکار است که با مجاهدت خود، انگیزه و استقامت را در جامعه زنده نگه داشتند.

رکورد بی‌سابقه ذخیره خون

وزیر بهداشت یکی از حساسترین مؤلفه‌های پایداری در شرایط جنگ را موضوع ذخیره خون دانست و با اشاره به سابقه ۴۰ ساله تدریس خود به عنوان جراح تروما، گفت: در شرایط عادی، ذخیره خون در همه جای دنیا بین ۴ تا ۵ روز است، اما در اوج حملات و ناآرامی‌ها، یعنی اواخر اسفندماه، ذخیره خون کشور به ۱۰ تا ۱۱ روز رسید.

وی این عدد را نشانه‌ای از ایثار بی‌نظیر مردم در پای کار اهدای خون و حکایت از مدیریت میدانی دقیق و هوشمندانه دانست.

صفر شدن مرگ در تشییع ۴۰ میلیونی

ظفرقندی در ادامه به مراسم عظیم تشییع پیکر رهبر شهید اشاره کرد و گفت: در آن روزها نزدیک به ۴۰ میلیون نفر در هوای گرم و فضاهای کاملاً فشرده در تهران، مشهد، قم و نجف گرد هم آمدند. با وجود این ازدحام بی‌سابقه که به طور طبیعی می‌توانست منجر به صدها ایست قلبی و مرگ‌ومیر شود، حتی یک مورد فوتی ثبت نشد.

وی با مقایسه این وضعیت با مراسم تشییع شهید حاج قاسم سلیمانی که حدود ۷۰ شهید داشت، این تفاوت فاحش را حاصل برنامه‌ریزی دقیق کادر سلامت دانست و توضیح داد: ۱۸ بیمارستان صحرایی در مصلی‌های تهران و مشهد مستقر شد و با اتصال سریع اورژانس به بالگرد و بیمارستان‌ها، رسیدگی به بیماران در کمتر از دو دقیقه انجام می‌شد.

شاخص بهتر از استاندارد جهانی

وزیر بهداشت با اشاره به شاخص‌های کمی حوزه سلامت، کاهش مرگ‌ومیر مادران باردار به عدد ۱۶ را از مهم‌ترین دستاوردهای نظام سلامت برشمرد و گفت: این عدد حتی از استاندارد جهانی ۲۲ نیز بهتر است و تنها هفت تا هشت کشور در دنیا موفق به کسب این رتبه شده‌اند؛ این آمار علیرغم تمام تحریم‌ها و کمبودها نشان‌دهنده حرکت رو به جلوی نظام سلامت است.

چالش‌های مالی و راهکارهای نوین

ظفرقندی در عین حال به مشکلات مالی پیش رو نیز اذعان کرد: بدهی بیمه‌ها به بیمارستان‌ها، به ویژه بیمه سلامت که تا ۱۱ ماه معوقه دارد و همچنین مشکلات حوزه تأمین اجتماعی، فشار زیادی به مجموعه درمان وارد کرده است.

وی راهکار برون‌رفت از این وضعیت را نه اتکای صرف به بودجه دولتی که تنها ۱۰ درصد تخصیص یافته، بلکه استفاده از ظرفیت‌هایی چون مولدسازی و مسئولیت اجتماعی دانست و تصریح کرد بسیاری از دانشگاه‌های علوم پزشکی با مولدسازی دارایی‌های خود، چندین همت به درآمدهایشان اضافه کرده‌اند. وزیر بهداشت افزود: در استان بوشهر نیز صنایع بزرگ مثل نفت و پتروشیمی می‌توانند با پرداخت مالیات‌های نشاندار و انجام مسئولیت اجتماعی، بخش بزرگی از مشکلات حوزه درمان را رفع کنند.

تأمین آمبولانس؛ الگوی موفق کرمان

ظفرقندی به موضوع آمبولانس‌ها نیز اشاره کرد و گفت: توافق ما با استانداران این است که ۵۰ درصد هزینه خرید آمبولانس را وزارت بهداشت و ۵۰ درصد دیگر را استانداری‌ها تأمین کنند. این مدل در استان کرمان جواب داد و طی دو ماه ۱۷ دستگاه آمبولانس به ناوگان اورژانس آن استان اضافه شد.

گره اصلی جمعیت، ازدواج است نه فرزندآوری

وزیر بهداشت با اشاره به دغدغه دیرینه رهبر شهید در مورد جمعیت، ارائه آمار جدیدی داد: برخلاف تصور عمومی که مشکل اصلی را فرزندآوری می‌دانند، بررسی‌ها نشان می‌دهد گره اصلی در حوزه ازدواج است. میانگین سن ازدواج در استان بوشهر برای زنان ۲۴.۵ سال و برای مردان ۲۸.۵ سال است، اما نسبت تجرد در زنان به ۳۶ درصد و در مردان به ۵۵ درصد می‌رسد؛ یعنی بیش از یک‌سوم زنان و نیمی از مردان در سن ازدواج مجرد هستند. وی این وضعیت را یک معضل فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی ملی خواند که فراتر از حوزه سلامت، به عزم ملی نیاز دارد.

منطقی‌سازی خدمات و جبران کمبود متخصص

ظفرقندی با تأکید بر لزوم رعایت نظام سطح‌بندی، ساخت بیمارستان‌های بزرگ در شهرهای کوچک را غیرمنطقی دانست و گفت: وقتی در شهری ۱۰ هزار نفری بیمارستان ۵۰۰ تخت‌خوابی ساخته شود، ضریب اشغال به ۲۰ تا ۳۰ درصد می‌رسد و نه تنها هزینه‌ها جبران نمی‌شود، بلکه پزشک متخصص هم به دلیل کمبود بیمار آنجا نمی‌ماند.

وی همچنین نسبت به کمبود نیروی متخصص، به ویژه در رشته بیهوشی، هشدار داد و اعلام کرد: تعرفه‌های بیهوشی امسال رشد قابل قبولی داشته و با هماهنگی با بخش صنعت استان، بسته‌های تشویقی پیمانی برای ماندگاری متخصصان در مناطق محروم طراحی شده است.

پایان چرخه آزمایش‌های تکراری با پزشک خانواده

وزیر بهداشت در پایان به طرح تحول‌آفرین «پزشک خانواده و نظام ارجاع» اشاره کرد که پایلوت آن در ۶۴ دانشگاه از جمله برازجان آغاز شده است. وی هدف این طرح را ویزیت با کرامت و بدون دغدغه هزینه برای روستاییان محروم و ارجاع هوشمند به متخصص دانست و گفت: در این مدل هزینه ویزیت نصف می‌شود و هزینه بستری به صفر می‌رسد؛ یعنی پایان سیکل معیوب آزمایش‌های تکراری و تجویزهای بی‌رویه.

ظفرقندی ضمن قدردانی از نمایندگان، استاندار و همکاران دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، خاطرنشان کرد: سرانه سلامت کشور حدود ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی است، در حالی که در قانون برنامه ۷ درصد و در کشورهای توسعه‌یافته ۱۷ درصد تعیین شده؛ با این حال با مدیریت صحیح، مردمی‌سازی و استفاده از همه ظرفیت‌ها می‌توان این مسیر را با موفقیت طی کرد.