یک پژوهش جدید و گسترده که توسط محققان دانشگاه سائوپائولو در برزیل انجام شده، نشان می‌دهد شیرین‌کننده‌های مصنوعی که بسیاری از مردم به عنوان جایگزینی بی‌خطر برای قند مصرف می‌کنند، ممکن است تأثیر مخربی بر سلامت مغز داشته باشند. این مطالعه که یکی از جامع‌ترین تحقیقات در این زمینه به شمار می‌رود، زنگ خطری جدی برای مصرف‌کنندگان این محصولات به صدا درآورده است.

جزئیات مطالعه علمی

دانشمندان دانشگاه سائوپائولو در طول هشت سال، ۱۲ هزار و ۷۷۲ فرد بزرگسال را مورد بررسی قرار دادند. شرکت‌کنندگان در این تحقیق بر اساس میزان مصرف هفت نوع شیرین‌کننده مصنوعی به سه گروه تقسیم شدند: آسپارتام، ساخارین، آسه‌سولفام پتاسیم، اریتریتول، زایلیتول، سوربیتول و تاگاتوز.

نتایج این مطالعه نشان داد افرادی که بیشترین میزان این شیرین‌کننده‌ها را مصرف می‌کردند، با ۶۲ درصد کاهش سریع‌تر در سه حوزه اصلی عملکرد شناختی یعنی حافظه، سرعت پردازش تفکر و توانایی‌های کلامی مواجه شدند. این کاهش در مقایسه با افرادی که مصرف کمتری داشتند، به طور معناداری بیشتر بود.

جالب اینکه از میان هفت شیرین‌کننده مورد بررسی، تنها تاگاتوز هیچ ارتباطی با زوال شناختی نشان نداد. تاگاتوز نوعی قند طبیعی است که به طور طبیعی در برخی میوه‌ها یافت می‌شود و شیرینی آن حدود ۹۰ درصد شکر معمولی است.

هشدارهای پیشین متخصصان

در زمینه‌ای مرتبط، آندره‌آ اوریزار، متخصص تغذیه، پیش از این نسبت به خطرات برخی نوشیدنی‌های به ظاهر بی‌ضرر هشدار داده بود. به گفته وی، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و نوشابه‌های بدون قند، به ویژه آنهایی که حاوی آسپارتام هستند، خطر بالقوه‌ای برای سلامتی ایجاد می‌کنند. او تأکید کرد که مصرف بیش از حد آسپارتام ممکن است خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش دهد.

علاوه بر این، دکتر الویرا خاچرووا، دانشیار گروه پزشکی داخلی دانشگاه پیروگوف روسیه، نیز هشدار داده است که اریتریتول، یکی دیگر از جایگزین‌های قند که در بسیاری از نوشیدنی‌های غیرالکلی و محصولات رژیمی استفاده می‌شود، ممکن است خطر حملات قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد.

شیرین‌کننده‌های مصنوعی در رژیم غذایی مدرن

شیرین‌کننده‌های مصنوعی به دلیل کالری صفر یا پایین، به طور گسترده در محصولات غذایی و نوشیدنی‌های رژیمی، محصولات کم‌قند، آدامس‌ها، دسرها و بسیاری از مواد غذایی فرآوری‌شده استفاده می‌شوند. بسیاری از مصرف‌کنندگان این محصولات را به عنوان گزینه‌ای سالم‌تر نسبت به شکر انتخاب می‌کنند، اما پژوهش‌های جدید این تصور را به چالش کشیده است.

توصیه‌های کارشناسی

متخصصان تغذیه توصیه می‌کنند که مصرف شیرین‌کننده‌های مصنوعی باید با احتیاط صورت گیرد و بهتر است تا حد امکان از منابع طبیعی شیرینی مانند عسل، خرما و میوه‌های تازه استفاده شود. همچنین کاهش تدریجی مصرف کلی شیرینی‌ها، چه طبیعی و چه مصنوعی، می‌تواند به حفظ سلامت مغز و بدن کمک کند.

این مطالعه جدید بار دیگر تأکید می‌کند که هرگونه جایگزین غذایی باید با دقت و بر اساس شواهد علمی کافی مورد ارزیابی قرار گیرد و مصرف‌کنندگان نباید صرفاً به ادعاهای بازاریابی محصولات «رژیمی» یا «بدون قند» اعتماد کنند.