در روزهای گرم تابستان، نوشیدنی‌های سنتی مانند شربت تخم شربتی طرفداران زیادی دارند؛ اما آیا این نوشیدنی محبوب واقعاً می‌تواند نیاز بدن به آب را تأمین کند؟ دکتر محمدمهدی زرشناس، متخصص داروسازی سنتی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، در گفت‌وگویی به این پرسش پاسخ داده و تأکید کرده است که نقش تخم شربتی در مقابله با کم‌آبی صرفاً کمکی است.

تخم شربتی چیست و چگونه عمل می‌کند؟

تخم شربتی در واقع دانه گیاه ریحان است. این دانه‌ها به محض قرار گرفتن در آب، لایه‌ای ژله‌ای و غنی از موسیلاژ در اطراف خود تشکیل می‌دهند که توانایی جذب حجم قابل توجهی آب را دارد. به همین دلیل، نوشیدنی‌ای که حاوی تخم شربتی باشد می‌تواند برای مدت بیشتری احساس تشنگی را در فرد کاهش دهد.

به گفته این متخصص، مهم‌ترین ترکیبات موجود در تخم شربتی شامل موسیلاژ، فیبرهای محلول، ترکیبات فنولی و فلاونوئیدهاست. موسیلاژ این دانه‌ها با نگه‌داشتن آب در دستگاه گوارش، تخلیه معده را تا حدی کندتر می‌کند و باعث می‌شود آب به‌تدریج جذب بدن شود.

چرا تخم شربتی جایگزین آب نیست؟

زرشناس با تأکید بر اینکه تخم شربتی مانع کم‌آبی بدن نمی‌شود، هشدار می‌دهد در شرایطی مانند فعالیت بدنی شدید، تعریق زیاد، تب یا گرمازدگی، بدن همچنان به دریافت آب و الکترولیت‌های کافی نیاز دارد. به عبارت دیگر، مصرف این شربت نباید این تصور اشتباه را ایجاد کند که نیاز بدن به آب به‌طور کامل برطرف شده است.

وی توضیح می‌دهد: اگر فرد به دلیل کاهش احساس تشنگی، مصرف آب را محدود کند، همچنان در معرض خطر کم‌آبی قرار خواهد داشت. بنابراین تخم شربتی باید به عنوان یک نوشیدنی کمکی و در کنار مصرف کافی آب مورد استفاده قرار گیرد.

نکات ایمنی که باید رعایت شود

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز به ضرورت رعایت نکات ایمنی هنگام مصرف تخم شربتی نیز اشاره کرد. مهم‌ترین نکته این است که دانه‌ها باید پیش از مصرف به خوبی در آب خیسانده شوند تا لایه ژلاتینی اطراف آن‌ها شکل بگیرد؛ زیرا مصرف دانه خشک، به‌ویژه در کودکان، سالمندان و افرادی که اختلال بلع دارند، می‌تواند خطر انسداد در مسیر مری را افزایش دهد.

وی با اشاره به محتوای بالای فیبر در تخم شربتی افزود: مصرف مقادیر زیاد این دانه‌ها ممکن است در برخی افراد موجب نفخ، احساس پری یا ناراحتی‌های گوارشی شود.

تداخل با داروها

فیبر و موسیلاژ موجود در تخم شربتی ممکن است سرعت جذب برخی داروها را کاهش دهد. به همین دلیل، این متخصص توصیه می‌کند افرادی که داروهای خوراکی مصرف می‌کنند، تخم شربتی را با فاصله زمانی یک تا دو ساعت از داروهای خود مصرف کنند.

جمع‌بندی

زرشناس در پایان خاطرنشان کرد: تخم شربتی می‌تواند نوشیدنی مناسبی برای روزهای گرم باشد و با ایجاد احساس سیری و کاهش تشنگی، به تحمل بهتر گرما کمک کند؛ اما نقش آن در پیشگیری از کم‌آبی بدن کمکی است و به هیچ عنوان جایگزین آب آشامیدنی نیست. حفظ آب بدن همچنان به مصرف کافی آب و در صورت تعریق شدید، جبران الکترولیت‌های از دست رفته بستگی دارد.