رازیانه از دیرباز در طب سنتی ایران و بسیاری از فرهنگهای جهان به عنوان گیاهی مؤثر برای افزایش شیر مادران شناخته شده است. اما پرسش اینجاست که شواهد علمی مدرن تا چه اندازه این باور قدیمی را تأیید میکنند؟
ترکیبات مؤثر رازیانه
دکتر اردلان پاسداران، عضو هیئت علمی گروه فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی، در گفتوگو با خبرگزاری مهر، ضمن اشاره به پیشینه مصرف رازیانه در طب سنتی، اظهار داشت که این گیاه حاوی ترکیبات زیستفعال ارزشمندی از جمله آنتول، استراگول و فلاونوئیدها است. بر اساس مطالعات انجامشده، این ترکیبات ممکن است از طریق تأثیر بر مسیرهای هورمونی مرتبط با شیردهی، در افزایش تولید شیر مادر نقش داشته باشند. به همین دلیل، رازیانه در گروه گیاهان شیرافزا یا «گالاکتاگوگ» طبقهبندی میشود.
شواهد علمی؛ از تأیید تا تردید
پاسداران با بیان اینکه نتایج پژوهشهای علمی درباره اثربخشی رازیانه یکسان نیست، خاطرنشان کرد: برخی مطالعات افزایش احتمالی حجم شیر یا بهبود وزنگیری نوزاد را پس از مصرف فرآوردههای حاوی رازیانه گزارش کردهاند. با این حال، مرورهای سیستماتیک علمی نشان میدهد که شواهد موجود هنوز برای توصیه قطعی این گیاه به عنوان یک روش اثباتشده و قابل اعتماد برای افزایش شیر مادر کافی نیست.
به گفته این استاد دانشگاه، اثربخشی یک گیاه دارویی تنها به نام آن وابسته نیست و عوامل متعددی در نتیجه مصرف نقش دارند. نوع فرآورده، روش تهیه، کیفیت محصول و میزان ترکیبات مؤثره از جمله عواملی هستند که تأثیر نهایی رازیانه را تعیین میکنند. از این رو، دمنوش رازیانه، عرق آن و فرآوردههای استانداردشده صنعتی لزوماً اثرات یکسانی نخواهند داشت.
هشدارهای مهم برای مادران شیرده
پاسداران با تأکید بر ضرورت مصرف آگاهانه فرآوردههای گیاهی، هشدار داد که طبیعی بودن یک محصول به معنای بیخطر بودن آن نیست. مصرف بیش از اندازه رازیانه ممکن است با عوارض ناخواسته یا تداخل با برخی داروها همراه باشد. بنابراین، مادران شیرده به ویژه آنانی که بیماریهای زمینهای دارند یا داروهای دیگری مصرف میکنند، پیش از استفاده منظم از فرآوردههای حاوی رازیانه، باید با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
جایگاه رازیانه در پژوهشهای علمی
عضو هیئت علمی دانشکده داروسازی در پایان یادآور شد که بررسی علمی گیاهان دارویی و شناسایی ترکیبات مؤثر آنها از مهمترین حوزههای پژوهشی علوم دارویی و فارماکوگنوزی به شمار میرود. رازیانه نیز همچنان موضوع مطالعات متعددی است تا اثربخشی و ایمنی آن در دوران شیردهی با دقت بیشتری مشخص شود و بتوان در آینده توصیههای دقیقتری برای مادران شیرده ارائه داد.
نظرات (0)