جایزه مصطفی (ص) که از سال ۱۳۹۴ تاکنون در شش دوره برگزار شده، اکنون به یکی از مهمترین نشانههای علمی در جهان اسلام تبدیل شده است. علیاکبر صالحی، رئیس هیئتمدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص)، در تازهترین گفتوگوی خود به مناسبت هفته دولت و هفته وحدت، ابعاد گوناگون این بنیاد و مأموریتهای آن را تشریح کرد.
چرا نام «مصطفی»؟
صالحی با اشاره به انتخاب نام مصطفی (ص) برای این جایزه توضیح داد که آغاز رسالت پیامبر اسلام (ص) با واژه «اقرأ» و امر به خواندن و آموختن بوده است. از همین رو، علم در نگاه اسلامی سرمایهای جهانی و فراتر از مرزهای جغرافیایی به شمار میآید. به گفته وی، یک نظریه علمی را نمیتوان متعلق به کشور یا قوم خاصی دانست و رسالت بنیاد مصطفی (ص) شناسایی و معرفی استعدادهای علمی سراسر جهان اسلام است.
۲۲ دانشمند برگزیده از ۹ کشور
تاکنون ۲۲ دانشمند از کشورهای ایران، ترکیه، هند، مالزی، سنگاپور، پاکستان، بنگلادش، لبنان و اردن موفق به دریافت جایزه مصطفی (ص) شدهاند. صالحی تأکید کرد که این تنوع جغرافیایی نشاندهنده آن است که جایزه مصطفی فقط یک رقابت دوسالانه نیست، بلکه آغاز یک همکاری دائمی میان دانشمندان و زمینهساز همافزایی علمی است.
فراتر از تقدیر: ساختن شبکه علمی
رئیس هیئتمدیره بنیاد مصطفی (ص) یکی از اهداف محوری این نهاد را ایجاد شبکهای علمی میان دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان ساکن کشورهای اسلامی عنوان کرد. برنامههایی مانند تبادل علم و فناوری، مدارس علمی فصلی، جابهجایی استادان میان کشورهای اسلامی، فلوشیپ جوانان، رصدخانه علمی و فناوری، مسابقات دانشآموزی نور، کافه علم و تولید کتابهای کمیک علمی از جمله اقداماتی است که در همین راستا اجرا میشود.
علم نافع؛ معیار اصلی انتخاب برگزیدگان
صالحی با تأکید بر تفاوت علم صرف با «علم نافع» گفت: جایزه مصطفی (ص) صرفاً به نفس یک دستاورد علمی نگاه نمیکند، بلکه میزان اثرگذاری آن در رفع نیازهای انسانی و بشری نیز مورد توجه قرار میگیرد. علم ذاتاً مقدس است، اما هدف بنیاد ترویج علمی است که بتواند در زندگی مردم و حل مسائل جامعه نقشآفرین باشد.
الگوسازی و ایجاد اعتمادبهنفس علمی
به گفته صالحی، تقدیر از یک دانشمند در واقع تشویق هزاران جوانی است که به دنبال الگو هستند. اگر بتوان دانشمندان را بهدرستی معرفی و الگوسازی کرد، مسیر درست به نسل جدید نشان داده شده و اعتمادبهنفس علمی در جامعه تقویت میشود. صالحی در این زمینه به موفقیت دانشمندان ایرانی در دستیابی به فناوری غنیسازی ۲۰ درصد اشاره کرد و آن را نمونهای بارز از تحقق اراده ملی و اعتمادبهنفس علمی دانست.
هشدار درباره وابستگی علمی و فناورانه
صالحی هوش مصنوعی و فناوری کوانتومی را از مهمترین حوزههای شکلدهنده قرن بیستویکم خواند و هشدار داد که اگر در این دو زمینه گامهای بلندی برداشته نشود، کشورها با وابستگی علمی مواجه خواهند شد. وی همچنین تأکید کرد که بدون ارتباطات علمی جدی امکان رشد و پیشرفت وجود ندارد و پیشرفت، بهویژه در حوزههای پیشرفته، جز از مسیر تبادل و تعامل با دیگران میسر نیست.
وی در ادامه از طرح مقابله با نفوذ بیگانگان در مجلس انتقاد کرد و از نمایندگان خواست در این زمینه تجدیدنظر کنند. به گفته صالحی، بدون ارتباطات علمی جدی امکان پیشرفت وجود نخواهد داشت.
جایزه مصطفی و مدال رسول
جایزه مصطفی (ص) ۵۰۰ هزار دلار ارزش دارد. در کنار آن، «مدال رسول» نیز برای دانشمندان زیر ۴۰ سال جهان اسلام طراحی شده که ارزش آن ۱۰ هزار دلار است و منابع مالیاش از محل موقوفاتی تأمین میشود که برخی برندگان جایزه مصطفی در اختیار بنیاد قرار دادهاند.
گامهای بعدی
صالحی از برگزاری هفتمین دوره جایزه مصطفی (ص) در مرداد ۱۴۰۶ خبر داد و ابراز امیدواری کرد دورههای آینده در پایتخت کشورهایی مانند عربستان، ترکیه، مالزی، اندونزی و پاکستان نیز برگزار شود. همچنین پاییز امسال از سردیس سه برگزیده جایزه مصطفی (ص) در پارک فناوری پردیس رونمایی خواهد شد.
صالحی در پایان تأکید کرد که بنیاد مصطفی (ص) تلاش میکند با شناسایی استعدادها، ایجاد شبکه علمی، حمایت از دانشمندان جوان و پیوند علم با نیازهای بشری، زمینهساز شکلگیری تمدنی علمی نوین در جهان اسلام باشد؛ تمدنی که در آن کشورهای اسلامی صرفاً مصرفکننده دانش نباشند، بلکه در تولید و پیشبرد مرزهای علم نقشآفرین باشند.
نظرات (0)