دانشگاه آزاد اسلامی در اقدامی تازه، مجوز فعالیت ۳۳ کمیته دستگاهی نظریه‌پردازی علمی را در سراسر کشور دریافت کرد. این خبر در مراسم رونمایی از سامانه کرسی‌های نظریه‌پردازی این دانشگاه اعلام شد.

پوشش ۳۱ استان و دو واحد مستقل

بیژن رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، در این مراسم توضیح داد که این ۳۳ کمیته شامل ۳۱ استان کشور به همراه دو واحد جامع و مستقل علوم و تحقیقات و نجف‌آباد است. وی این اقدام را گامی مبارک و تحول‌آفرین در سطح کشور دانست و افزود با توجه به فعالیت گسترده دانشگاه آزاد در سراسر ایران، این مسیر را با جدیت دنبال خواهند کرد.

رنجبر یادآور شد که پیش از این کمیته‌های دستگاهی در دانشگاه آزاد اسلامی تشکیل نشده بود و این اولین باری است که چنین ساختاری در این دانشگاه راه‌اندازی می‌شود.

نقد تمرکز صرف بر انتشار مقاله

رنجبر در بخشی از سخنان خود به آسیب‌شناسی روند کنونی پژوهش‌ها پرداخت و گفت: «متأسفانه نتایج تحقیقات غالباً به صورت گزارش‌های علمی در مجلات مختلف منتشر می‌شود؛ گزارش‌هایی که اگرچه ممکن است دارای نوآوری باشند، اما الزاماً تبدیل به نظریه نمی‌شوند.»

وی تأکید کرد: «دانشگاه‌های ما باید از یک مقطعی به بعد، پژوهشگران و محققان خود را به سمت نظریه‌پردازی سوق دهند.» رنجبر پرسید: «آیا استادی که ۱۰۰ مقاله علمی منتشر کرده، اگر پژوهش‌هایش در راستای هدف مشخصی باشد، نباید مقالات بعدی‌اش به سمت نظریه‌پردازی سوق یابد و بالاخره منجر به ارائه نظریه‌ای در سطح بین‌المللی شود؟»

مرجعیت علمی فقط ارجاعات بالا نیست

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به مفهوم «مرجعیت علمی» که در سال ۱۳۸۴ توسط امام شهید مطرح شده بود، تصریح کرد که این مرجعیت صرفاً به معنای بالا بودن تعداد ارجاعات نیست. وی گفت برخی اساتید معتقدند ارائه مقالاتی با ارجاع علمی بالا به منزله تحقق مرجعیت علمی است، در حالی که این شاخص به تنهایی کفایت نمی‌کند.

رنجبر افزود: «اگر بخواهیم آرمان تبدیل شدن زبان فارسی به زبان رایج علمی در جهان محقق شود، شرط لازم آن دستیابی به نظریاتی قوی و متقن در رشته‌های مختلف در سطح بین‌المللی است.»

بودجه اختصاصی و بسته‌های سیاستی

رنجبر از برنامه‌های عملیاتی دانشگاه در این حوزه خبر داد و گفت: «در حال حاضر هشت بسته سیاستی را ابلاغ کرده‌ایم که یکی از محورهای اصلی آن موضوع نظریه‌پردازی است. ما بودجه اختصاصی و مجزایی برای این امر در نظر گرفته‌ایم.»

وی در پایان ابراز امیدواری کرد که در گام‌های نخست بتوانند با ارائه سالانه یک یا دو نظریه کار را آغاز کنند و گفت قطعاً دستیابی به این هدف دور از دسترس نخواهد بود.

شروط سه‌گانه نظریه علمی

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، رئیس حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی نیز در این مراسم با اشاره به کارنامه کرسی‌های نظریه‌پردازی در کشور گفت: «ده هزار کرسی ترویجی در سراسر کشور برگزار شده و ۱۳۰ تا ۱۴۰ کمیته دستگاهی در دانشگاه‌های مختلف تشکیل گردیده است.»

آیت‌الله رشاد سه شرط اساسی برای نظریه علمی برشمرد: نخست اینکه کار باید دارای روش علمی باشد و منطق درستی داشته باشد. دومین شرط، رعایت اخلاق در مناظره‌ها و سومین شرط، وجود حرف و ایده نو است. وی تأکید کرد: «باید احراز کنیم که این حرف جدید است و فرد دیگری قبلاً این مطالب را مطرح نکرده باشد؛ زیرا اگر قبلاً مطرح شده باشد، مالکیت فکری آن متعلق به شخص دیگری خواهد بود و نظریه جدید محسوب نمی‌شود.»