معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با انتقاد صریح از نسخه فعلی طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» در مجلس شورای اسلامی، نسبت به پیامدهای گسترده آن برای آینده علمی کشور هشدار داد. به گفته حسین افشین، تصویب این طرح بدون بازنگری جدی، عملاً مسیر تعامل علمی ایران با جهان را مسدود خواهد کرد.
هشدار صریح افشین درباره قطع روابط علمی بینالمللی
حسین افشین در اظهاراتی که به نقل از ایسنا منتشر شده، درباره بررسی جزئیات طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» در صحن علنی مجلس توضیح داد که این طرح در صورت تصویب به شکل فعلی، تمامی روابط علمی بینالمللی کشور را تحت تأثیر قرار داده و در عمل قطع میکند.
وی با بیان اینکه حساسیت موضوع نفوذ قابل درک است، تأکید کرد که نباید برای مقابله با نفوذ، هزینهای جبرانناپذیر به زیستبوم علم و فناوری کشور تحمیل شود. به گفته او، مرزبندی میان صیانت از امنیت ملی و حفظ پویایی علمی باید دقیق، کارشناسی و مبتنی بر واقعیتهای نظام پژوهش باشد.
خطر رکود علمی در صورت اجرای طرح بدون اصلاح
معاون علمی رئیسجمهور در ادامه هشدار داد که اجرای این طرح در وضعیت کنونی، کشور را با رکود علمی مواجه خواهد کرد. افشین تصریح کرد: «به همین دلیل ما به شکل جدی با این طرح در وضعیت فعلی آن مخالف هستیم.»
این مقام مسئول با اشاره به اهمیت دیپلماسی علمی، یادآور شد که همکاریهای بینالمللی از ارکان اصلی رشد علمی به شمار میرود؛ از تبادل استاد و دانشجو و اجرای پروژههای مشترک گرفته تا انتشار مقالات مشترک، حضور در کنفرانسهای معتبر، دسترسی به شبکه آزمایشگاهها و جذب نخبگان. هرگونه محدودیت فراگیر و غیرکارشناسی در این حوزه میتواند چرخه تولید علم، انتقال فناوری و تجاریسازی دستاوردهای دانشبنیان را کند یا متوقف کند.
طرحی در دست بررسی در صحن مجلس
طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» از جمله طرحهایی است که جزئیات آن این روزها در صحن علنی مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است. اگرچه کلیات مقابله با نفوذ و صیانت از منافع ملی مورد اجماع عموم مسئولان است، اما نحوه نگارش و دامنه شمول برخی مواد طرح، نگرانیهایی را در میان فعالان علمی و فناوری برانگیخته است.
منتقدان میگویند اگر تعاریف مربوط به مصادیق نفوذ، همکاریها و مراودات علمی بهصورت موسع و مبهم باقی بماند، دانشگاهها، پژوهشگاهها، پارکهای علم و فناوری و شرکتهای دانشبنیان برای هرگونه تعامل خارجی با ابهام حقوقی و خطر تفسیر سختگیرانه مواجه خواهند شد. نتیجه چنین فضایی، احتیاط افراطی، خودسانسوری نهادی و در نهایت انزوای علمی خواهد بود.
درخواست معاونت علمی برای بازنگری کارشناسی
موضعگیری حسین افشین به عنوان متولی حوزه علم و فناوری در دولت مسعود پزشکیان، نشاندهنده شکاف دیدگاه میان نگاه امنیتیِ موسع و الزامات توسعه علمی کشور است. معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری بهعنوان نهادی که مأموریت آن توسعه اقتصاد دانشبنیان، حمایت از نخبگان و گسترش همکاریهای فناورانه است، تأکید دارد که هر قانون جدید باید با مشارکت مستقیم ذینفعان اصلی یعنی دانشگاهیان، پژوهشگران و فعالان زیستبوم نوآوری تدوین شود.
افشین بهطور تلویحی از نمایندگان مجلس خواسته است پیش از تصویب نهایی، نسخه فعلی طرح را برای ارزیابی دقیق پیامدها به کارشناسان علمی و حقوقی ارجاع دهند و با اعمال اصلاحات، از قطع ناخواسته شریانهای حیاتی علم کشور جلوگیری کنند. به باور او، حفظ امنیت بدون قربانی کردن پیشرفت علمی، تنها با متنی دقیق، شفاف و قابل اجرا ممکن خواهد بود.
در شرایطی که رقابت علمی در منطقه و جهان بهشدت فشرده شده و کشور برای جهش در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، زیستفناوری، نانو، انرژیهای نو و تجهیزات پیشرفته به تعامل بینالمللی نیاز مبرم دارد، تصمیم امروز مجلس میتواند اثر بلندمدت بر جایگاه علمی ایران در دهه آینده بگذارد.
نظرات (0)