بنیاد ملی نخبگان اعلام کرد در قالب ۲۳ طرح فعال، بیش از ۶۳ هزار نفر از استعدادهای برتر کشور شناسایی و تحت پوشش حمایتهای هدفمند قرار گرفتهاند. این آمار که بهتازگی از سوی این بنیاد منتشر شده، تصویری از گستره برنامههای استعدادیابی و نخبهپروری در سراسر کشور ارائه میدهد و نشان میدهد چرخه شناسایی از مدارس تا دانشگاهها و زیستبوم نوآوری را در بر گرفته است.
به گزارش فارس، تمرکز اصلی این طرحها بر شناسایی زودهنگام، توانمندسازی مستمر و فراهم کردن بستر اثرگذاری نخبگان در جامعه است؛ رویکردی که فراتر از اعطای جوایز مقطعی، بهدنبال تربیت نیروی انسانی متخصص برای پاسخ به نیازهای اولویتدار کشور است.
۲۳ طرح برای پوشش زنجیره کامل نخبگی
بنیاد ملی نخبگان تأکید کرده است که ۲۳ طرح در دست اجرا، کل طیف مستعدان را پوشش میدهد؛ از دانشآموزان با استعداد دوره متوسطه گرفته تا دانشجویان، دانشآموختگان، پژوهشگران، مخترعان و کارآفرینان فناور. این تنوع به بنیاد اجازه داده است تا بهجای تمرکز صرف بر یک مقطع، استعدادها را در مسیر رشد مرحلهای همراهی کند.
بر اساس ساختار حمایتی بنیاد، طرحهای اصلی معمولاً در چند دسته کلی قرار میگیرند:
- طرحهای شناسایی دانشآموزی: مانند طرح شهاب که استعدادهای برتر را از دوره ابتدایی و متوسطه از طریق ارزیابیهای چندوجهی معلمان و آزمونهای تکمیلی شناسایی میکند.
- طرحهای دانشجویی: از جمله پشتیبانی از دانشجویان مستعد دانشگاهها نظیر تسهیلات شهید وزوایی که شامل حمایت مالی، اعتبار پژوهشی و تسهیلات فرهنگی است.
- طرحهای پژوهش و فناوری: مانند طرح شهید احمدی روشن برای حمایت از هستههای مسئلهمحور دانشجویی و طرحهای ویژه مخترعان و برگزیدگان المپیادها.
- طرحهای جذب و نگهداشت: شامل تسهیل ادامه تحصیل، استفاده از ظرفیت نخبگان در دستگاههای اجرایی، شرکتهای دانشبنیان و پروژههای ملی.
- طرحهای اجتماعسازی نخبگانی: با هدف شبکهسازی، منتورینگ و ایجاد ارتباط میان نخبگان با صنعت و جامعه.
مجموع این طرحها باعث شده است تا عدد ۶۳ هزار نفر نه یک برآورد مقطعی، بلکه حاصل تجمیع پروندههای فعال و بهروزرسانیشده در سامانههای بنیاد در سالهای اخیر باشد.
هدف؛ از شناسایی تا اثرگذاری
مسئولان بنیاد ملی نخبگان بارها تأکید کردهاند که شناسایی بهتنهایی کافی نیست و آنچه اهمیت دارد، تبدیل استعداد بالقوه به اثرگذاری بالفعل است. به همین دلیل، حمایتها تنها به کمکهزینه تحصیلی محدود نمیشود و شامل مواردی چون اعتبار خرید تجهیزات آزمایشگاهی، حمایت از فرصت مطالعاتی داخل و خارج، کمک به ثبت اختراع، تسهیل تجاریسازی ایده و حتی حمایت از مسکن و اشتغال نخبگان است.
در همین راستا، بنیاد تلاش کرده است با همکاری وزارتخانههای علوم، بهداشت، آموزش و پرورش و همچنین معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، مسیر بورسیه، امریه تخصصی، جذب هیئت علمی و اشتغال در شرکتهای دانشبنیان را برای مشمولان هموار کند.
تمرکز بر عدالت استعدادیابی و توزیع جغرافیایی
یکی از نکات مورد تأکید در گزارش اخیر، توسعه چتر شناسایی به خارج از کلانشهرهاست. بنیاد اعلام کرده با بهرهگیری از بنیادهای نخبگان استانی و ارزیابان منطقهای، تلاش شده است شناسایی استعدادها محدود به تهران و چند شهر بزرگ نماند و دانشآموزان و دانشجویان مستعد در استانهای کمتر برخوردار نیز فرصت حضور در این طرحها را بیابند.
این رویکرد بهویژه در طرحهای دانشآموزی و طرحهای شناسایی اجتماعمحور دیده میشود؛ جایی که معلمان، مشاوران مدارس و حتی ظرفیت المپیادهای علمی و جشنوارههای خوارزمی بهعنوان بازوهای شناسایی عمل میکنند.
نگهداشت نخبگان و مقابله با مهاجرت
آمار ۶۳ هزار نفر در شرایطی اعلام میشود که موضوع مهاجرت نخبگان یکی از دغدغههای اصلی سیاستگذاران حوزه علم و فناوری است. بنیاد ملی نخبگان میگوید هدف نهایی ۲۳ طرح، ایجاد حس تعلق، امید اجتماعی و فرصت اثرگذاری برای نخبگان در داخل کشور است تا انگیزه ماندن و نقشآفرینی تقویت شود.
کارشناسان معتقدند برای تحقق این هدف، علاوه بر حمایت مالی، دو عامل کلیدی دیگر نیز اهمیت دارد: نخست، تعریف پروژههای واقعی و مسئلهمحور که نخبگان بتوانند توان خود را در آن به کار گیرند، و دوم، اصلاح نظام اداری بهگونهای که مسیر جذب و ارتقای نخبگان شفاف، سریع و مبتنی بر شایستگی باشد. بنیاد در همین چارچوب، طرحهایی مانند هستههای حل مسئله، دستیار فناوری و همکاری با صنایع بزرگ را توسعه داده است.
مسیر پیشرو
با وجود پوشش ۶۳ هزار نفری، بنیاد ملی نخبگان تأکید کرده است که همچنان بخش قابل توجهی از استعدادهای کشور خارج از چرخه شناسایی هستند و نیاز به بهروزرسانی شیوههای ارزیابی وجود دارد. حرکت از آزمونمحوری صرف به سمت شناسایی مبتنی بر عملکرد، خلاقیت، مهارت حل مسئله و فعالیتهای گروهی، از جمله محورهای اصلاحی عنوان شده است.
همچنین توسعه بانک اطلاعاتی یکپارچه نخبگان، اتصال آن به نیازهای دستگاهها و صنایع، و رصد مستمر مسیر پیشرفت مشمولان، از برنامههایی است که برای ارتقای اثربخشی ۲۳ طرح فعلی در دستور کار قرار دارد. انتظار میرود با تکمیل این زنجیره، شناسایی استعداد برتر تنها نقطه شروع باشد و حمایتها تا مرحله تثبیت اشتغال اثربخش و اثرگذاری اجتماعی ادامه یابد.
نظرات (0)