معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با تأکید بر اینکه پیامدهای جنگ فراتر از تخریب فیزیکی است، گفت بازسازی پس از جنگ نمیتواند به نوسازی ساختمانها و احیای صنایع محدود بماند و باید ابعاد اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و روانی جامعه را نیز در بر بگیرد. به گفته او، دانشگاه در این مسیر نقشی کلیدی به عنوان نهادی برای عقلانیکردن تصمیمها و بازسازی اعتماد و امید اجتماعی دارد.
رونمایی از تجربه جهانی بازسازی در دل یک دغدغه ایرانی
وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، صبح دهم شهریورماه در آیین رونمایی از مجموعه ۱۲ جلدی «تجربههای جهانی بازسازی پساجنگ» در مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم سخن میگفت. او ضمن قدردانی از پدیدآورندگان، مترجمان و دستاندرکاران این مجموعه، آن را پاسخی روشن به برخی نقدها دانست که مدعی بودند دانشگاه و جامعه آکادمیک ایران در قبال جنگ بیواکنش بوده است.
شالچی با یادآوری فضایی که در ماههای اخیر حتی سخن از استیضاح آکادمی ایران به میان آمده بود، تأکید کرد: انتشار چنین مجموعهای نشان میدهد جامعه دانشگاهی همپای دیگر نهادهای اجتماعی، در دل بحران ایستاده و کوشیده است وظیفه علمی و اجتماعی خود را سنجیده و مسئولانه انجام دهد. به گفته او، این کار صرفاً یک پژوهش کتابخانهای نیست، بلکه تلاشی برای فهم رنج مردم و ثبت تجربهای است که میتواند چراغ راه آینده باشد.
جنگ؛ فقط ویرانی ساختمان نیست
معاون وزیر علوم جنگ را پدیدهای چندلایه توصیف کرد که نمیتوان آن را به جمعآوری داده و تحلیل آماری فروکاست. او گفت: برای دانشگاه، آنچه مردم متحمل میشوند — دردها، فقدانها و اندوههایی که به سادگی فراموش نمیشود — به اندازه آمار ویرانیها اهمیت دارد.
شالچی در عین حال به وجه حماسی جنگ نیز اشاره کرد و افزود: ایستادگی یک ملت در برابر قدرتی بزرگ مانند ایالات متحده و متحد آن یعنی رژیم صهیونیستی، تسلیمنشدن و ناکامگذاشتن اهداف آنان، بخشی از حقیقت جنگ است که نباید در تحلیلها نادیده گرفته شود. این وجه حماسی، بخشی از هویت و خاطره جمعی جامعه را میسازد.
او ادامه داد: با پایان درگیری نظامی، فصل دشوارتر یعنی دوران پساجنگ آغاز میشود. تجربه هشت سال دفاع مقدس نشان داده است که جنگ تنها کارخانه و خانه را ویران نمیکند؛ بلکه نهادهای اجتماعی را مختل میکند، نظام آموزشی را با اختلال مواجه میسازد، خانواده را زیر فشار میگذارد و حتی تصویر یک ملت از آینده را دگرگون میکند. خاطره جمعی و امید به فردا نیز به اندازه دیوارها نیازمند ترمیم است.
چرا خرمشهر و آبادان به روزهای اوج بازنگشتند؟
شالچی با طرح پرسشی تأملبرانگیز گفت: شاید همه ما از این ناراحت هستیم که چرا خرمشهر، خرمشهر نشد و آبادان، آبادان نشد و چرا برخی شهرها مانند کرمانشاه با وجود بازسازی کالبدی، به شرایط مطلوب پیشین بازنگشتند. پاسخ در این واقعیت نهفته است که بازسازی فیزیکی شهرها تنها یک قطعه از پازل بزرگ بازسازی است.
به گفته او، اگر بازسازی اجتماعی، فرهنگی و روانی همزمان پیش نرود، نوسازی ساختمانها به تنهایی نمیتواند زندگی را به حالت عادی بازگرداند. بازگرداندن سرمایه اجتماعی، ترمیم شبکه روابط محلی، احیای نهاد مدرسه و دانشگاه، حمایت از خانوادههای آسیبدیده و بازسازی امید و اعتماد عمومی، حلقههایی هستند که بدون آنها هر پروژه عمرانی ناقص میماند.
مسئولیت اجتماعی دانشگاه و الگوی دانشگاه نسل چهارم
معاون فرهنگی وزیر علوم، رسالت اصلی دانشگاه در دوران پساجنگ را کمک به تصمیمگیری عقلانیتر و جامعتر جامعه دانست و تأکید کرد: همین نقش است که معنای مسئولیت اجتماعی دانشگاه را میسازد؛ مسئولیتی که مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی سالهاست به طور جدی پیگیر آن است.
او با اشاره به گذار از دانشگاه نسل سوم — که در ایران عمدتاً بر کارآفرینی و ایجاد شغل متمرکز بود — از ضرورت حرکت به سوی دانشگاه نسل چهارم سخن گفت. شالچی توضیح داد: دانشگاه نسل چهارم را نباید صرفاً به عنوان بنگاه تولید شغل و کارآفرین دید. دانشگاه باید درد و رنج جامعه خود را بشنود، آن را تفسیر کند، جهان را برای جامعه و جامعه را برای جهان ترجمه کند.
به گفته وی، در این الگو دانشگاه به نهادی برای حل مسئله، گفتوگو، آیندهنگری و میانجیگری تبدیل میشود؛ نهادی که به انسجام اجتماعی کمک میکند و در بازسازی اعتماد و امید نقشآفرینی میکند. انتشار مجموعه تجربههای جهانی بازسازی پساجنگ نیز گامی در همین مسیر است تا دانشگاه ایرانی بیاموزد چگونه میتوان بازسازی را نه به صورت جزیرهای و مقطعی، بلکه به شکل کامل، پیوسته و همهجانبه پیش برد.
شالچی در پایان ابراز امیدواری کرد که این مجموعه ۱۲ جلدی، با اتکا به تجربههای متنوع کشورهایی که جنگ را پشت سر گذاشتهاند، بتواند چارچوبی کاربردی برای سیاستگذاران، مدیران شهری، نهادهای آموزشی و فعالان اجتماعی فراهم کند تا در هر برنامه بازسازی، همزمان با آجر و سیمان، به انسان، خانواده، مدرسه و خاطره جمعی نیز توجه شود.
نظرات (0)