ستارهشناس آماتور ساکن کریمه که پیشتر با کشف دنبالهدار میانستارهای به شهرت جهانی رسید، از ثبت یک کشف تازه در نزدیکی سیاره سرخ خبر داد.
گنادی بوریسوف، ساکن شهر علمی ناوچنی در منطقه باخچیسارای، در گفتوگو با خبرگزاری روسی تاس اعلام کرد طی روزهای اخیر موفق به رصد یک سیارک با قطر حدود ۱۰۰ متر شده است که در همسایگی مریخ حرکت میکند. به گفته او محاسبات اولیه مداری حاکی از آن است که این جرم هیچ تهدیدی برای زمین ایجاد نمیکند.
مسیر بیضوی میان مریخ و کمربند سیارکی
بوریسوف توضیح داد که سیارک تازه کشفشده در مداری بیضوی به مریخ نزدیک میشود و سپس دوباره به سوی کمربند اصلی سیارکها در فاصله میان مریخ و مشتری بازمیگردد. همین الگوی حرکتی سبب شده اخترشناسان آن را در گروه اجرام بیخطر طبقهبندی کنند.
کمربند سیارکی که میلیونها جرم سنگی و فلزی بازمانده از شکلگیری منظومه شمسی را در خود جای داده، میان مدار دو سیاره مریخ و مشتری گسترده شده است. رصد اجرامی که میان این کمربند و مریخ در رفتوآمد هستند، به پژوهشگران کمک میکند اثر گرانشی سیارات بر تغییر مدار سیارکها و احتمال مهاجرت آنها به سمت زمین را دقیقتر مدلسازی کنند.
۹ کشف در سه ماه؛ تداوم فعالیت پرشتاب
این ستارهشناس در ادامه گفتوگو یادآور شد که تنها در بازه مه تا اوت ۲۰۲۶ موفق به کشف ۹ سیارک نزدیک به زمین با ابعاد چند ده متری شده است؛ آماری قابل توجه که با وجود امکانات محدود آماتوری، قابل مقایسه با عملکرد بسیاری از رصدخانههای حرفهای است.
بوریسوف پیشتر در آوریل ۲۰۲۴ نیز از شناسایی سیارکی بزرگتر با قطر حدود ۲۰۰ متر خبر داده بود؛ جرمی که به دلیل ابعاد و ویژگیهای مداریاش به عنوان تهدیدی بالقوه برای زمین مورد توجه قرار گرفت و بررسیهای تکمیلی درباره آن انجام شد.
از تلسکوپ دستساز تا رکورد ۱۵۰ سیارک
نام بوریسوف برای علاقهمندان نجوم نامی آشناست. او در سال ۲۰۱۹ نخستین دنبالهدار میانستارهای تأییدشده پس از «اومواموا» را کشف کرد؛ جرمی که بعداً با عنوان 2I/Borisov به افتخار کاشف آن نامگذاری شد و فصل تازهای در مطالعه اجرام فراخورشیدی گشود.
ویژگی منحصربهفرد فعالیت بوریسوف آن است که تمامی تلسکوپهای مورد استفادهاش را خود طراحی و ساخته است. او از سال ۲۰۱۳ نخستین رصدهایش را آغاز کرده و تاکنون کارنامهای شامل بیش از ۱۵۰ سیارک و ۱۶ دنبالهدار ثبت کرده است؛ دستاوردی که او را به یکی از پرکارترین ستارهشناسان آماتور جهان تبدیل کرده است.
ناوچنی، محل زندگی او، به دلیل میزبانی رصدخانه اخترفیزیک کریمه به عنوان یکی از کانونهای علمی این شبهجزیره شناخته میشود و شرایط نسبتاً مناسب رصد آسمان را فراهم میکند.
چرا رصد سیارکهای مریخگذرا مهم است؟
حتی سیارکهایی که در حال حاضر خطری برای زمین ندارند، از نظر علمی اهمیت بالایی دارند. نخست آنکه به تکمیل نقشه اجرام منظومه شمسی کمک میکنند و دوم آنکه دادههای مداری آنها مدلهای پیشبینی برخورد احتمالی در آینده را دقیقتر میکند. سیارکهای ۱۰۰ متری در صورت ورود به جو زمین میتوانند خسارات منطقهای گسترده برجای بگذارند؛ از همین رو برنامههای بینالمللی پایش اجرام نزدیک به زمین (NEOs) به طور مداوم مدار این اجرام را دنبال میکنند.
این که یک پژوهشگر آماتور با ابزار دستساز بتواند چنین کشفیاتی را رقم بزند، جایگاه نجوم آماتوری را در کنار مأموریتهای بزرگ فضایی پررنگ میکند. اطلاعات رصدی بوریسوف پس از ثبت اولیه برای تأیید به مرکز بررسی ریزسیارهها (Minor Planet Center) ارسال میشود و پس از محاسبه دقیق مدار، شناسه رسمی دریافت میکند.
کارشناسان میگویند جرم تازهیافته میتواند به شناخت بهتر خانواده سیارکهای مریخگذرا (Mars-crossers) کمک کند؛ اجرامی که مدارشان با مدار مریخ تقاطع دارد و تحت تأثیر گرانش مریخ و بهویژه مشتری، به مرور دچار تحول مداری میشوند.
نظرات (0)