رئیس اتاق بازرگانی تهران با ترسیم تصویری نگران‌کننده از وضعیت فعلی اقتصاد کشور اعلام کرد که اقتصاد ایران در تنگنایی پیچیده و چندلایه گرفتار شده است؛ تنگنایی که از یک سو با سخت‌تر شدن دیوار تحریم‌ها و کاهش شدید درآمدهای دولت همراه شده و از سوی دیگر ریشه در مشکلات ساختاری حل‌نشده سال‌های گذشته دارد.

محمود نجفی عرب در آیین اختتامیه دهمین جشنواره کارآفرینی امین که پس از چند ماه تأخیر برگزار شد، با اشاره به شرایط جنگی ماه‌های اخیر گفت: بخش خصوصی ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه و هفته‌های پس از آن با از خودگذشتگی ایستاد و اجازه نداد حتی برای یک روز تأمین کالاهای اساسی کشور دچار اختلال شود. به گفته او، این جشنواره قرار بود اسفند سال گذشته برگزار شود اما به دلیل شرایط جنگی به تعویق افتاد و برگزاری آن در شرایط کنونی نیز با تردیدهایی همراه بود، اما ضرورت پاسداشت عملکرد فعالان اقتصادی، برگزاری آن را اجتناب‌ناپذیر کرد.

تقدیر از تاب‌آوری بخش خصوصی در روزهای جنگ

نجفی عرب با اشاره به سخنان رئیس‌جمهور در نشست اخیر اتاق بازرگانی تهران اظهار کرد که رئیس‌جمهور نیز به نقش تعیین‌کننده بخش خصوصی در دوره جنگ ۱۲ روزه و دوره ۴۰ روزه پس از آن اشاره کرده و تأکید کرده است که فعالان اقتصادی با مجاهدت، چرخه تأمین و توزیع را سرپا نگه داشتند.

به گفته رئیس اتاق تهران، تاب‌آوری بخش خصوصی در این دوره جلوه‌ای درخشان داشت. بسیاری از بنگاه‌ها با وجود فشار شدید هزینه‌ها و نااطمینانی‌ها، تلاش کردند تا از تعدیل گسترده نیروی انسانی جلوگیری کنند. هرچند تعدیل‌هایی رخ داد، اما ابعاد آن به گونه‌ای نبود که کیان اقتصاد و اشتغال کشور را به طور جدی تهدید کند.

او حفظ کسب‌وکارها در این شرایط دشوار را اقدامی شایسته تقدیر دانست و گفت: باید در برابر همه فعالانی که ایستادند تا سفره مردم خالی نماند، قدردانی کرد. این مراسم هرچند به تقدیر از شماری از کارآفرینان ختم می‌شود، اما در واقع پاسداشت رنج‌ها، ایستادگی‌ها و تلاش‌هایی است که بخش خصوصی همچون سرو، استوار آن را به دوش کشید.

ایران در تنگنای تحریم سخت و مشکلات مزمن داخلی

رئیس اتاق بازرگانی تهران در بخش دیگری از سخنان خود با صراحت از وضعیت پیچیده اقتصاد سخن گفت و اظهار کرد: اقتصاد ایران در تنگنای پیچیده‌ای گرفتار آمده است. دیوار تحریم‌ها سخت‌تر و نفوذناپذیرتر از قبل شده و در مقابل، مشکلات داخلی که از سال‌ها پیش باقی مانده، همچنان لاینحل مانده است.

نجفی عرب با برشمردن چالش‌های کلان اقتصادی افزود: درآمدهای دولت به شدت کاهش یافته است، در حالی که اقتصاد ایران حتی پیش از آغاز جنگ نیز برای دستیابی به رشد پایدار به سرمایه‌گذاری گسترده نیاز داشت و اکنون این نیاز به مراتب حادتر شده است.

او سه مانع اصلی را در برابر رشد اقتصادی برشمرد:

  • کوچک‌سازی و چابک‌سازی نشدن بدنه دولت
  • انجام نشدن اصلاحات ضروری در نظام بانکی، نظام مالیاتی، تأمین اجتماعی و نظام گمرکی
  • کند شدن آهنگ رشد اقتصادی و حتی منفی شدن آن در برخی بخش‌ها

به گفته وی، تا زمانی که این اصلاحات ساختاری به شکل جدی و عملیاتی اجرایی نشود، نمی‌توان انتظار جهش اقتصادی داشت.

آسیب صنایع و رکود تقاضا با وجود انباشت کالا

نجفی عرب با اشاره به خسارت‌های وارد شده به بخش تولید در جریان حملات اخیر گفت: تعداد قابل توجهی از واحدهای صنعتی در حملات دشمن دچار آسیب‌های فیزیکی و خسارت مالی شدند. این در حالی است که همزمان، بازار با پدیده‌ای دوگانه مواجه است؛ موجودی انبارها و توان تولید وجود دارد، اما به دلیل افت شدید قدرت خرید مردم و جهش قیمت‌ها، فروش بسیاری از کالاها به شدت کاهش یافته است.

او این وضعیت را نشانه رکود تورمی دانست و تأکید کرد که انباشت کالا در انبارها بدون تقاضای مؤثر، فشار مضاعفی بر نقدینگی تولیدکنندگان وارد کرده و چرخه تولید را کند کرده است.

اقتصاد جنگی را با قوانین صلح نمی‌توان اداره کرد

رئیس اتاق بازرگانی تهران با تأکید بر اینکه کشور اکنون در شرایطی شبه‌جنگی قرار دارد، گفت: نمی‌توان اقتصاد را در زمان جنگ با همان قوانین و مقررات دوران صلح اداره کرد. حداقل انتظار بخش خصوصی این است که متناسب با موقعیت حساس کنونی، برخی اصلاحات ممکن و در دسترس به سرعت اجرایی شود یا دست‌کم مقررات عمومی اقتصاد با اقتضائات شرایط جنگی هماهنگ شود.

وی حفظ وحدت و انسجام ملی در کنار عمل به توصیه‌های کارشناسی و خردمندانه را راه عبور از شرایط موجود دانست و افزود: کمترین خواسته فعالان اقتصادی از سیاست‌گذاران، درک درست از موقعیت فعلی و پرهیز از رفتارهای تندروانه و سیاست‌زده است.

نجفی عرب با بیان اینکه «عمل به اقتصاد تنها راه نجات کشور است»، هشدار داد: حرکت بر مبنای باورهای غلط و غیرکارشناسی، کشور را به بیراهه می‌برد. وظیفه امروز فعالان اقتصادی، آگاه‌سازی جامعه و مدیران نسبت به خطرات و نارسایی‌های موجود و در عین حال پاسداری از منافع ملی است.

او با اشاره به اینکه دولت به بخش خصوصی باور دارد، گفت: بیان صریح مشکلات و هشدار نسبت به کاستی‌ها، اگر با رعایت مصالح ملی همراه باشد، می‌تواند چراغ راه دولت در برنامه‌ریزی برای اقتصاد ملی باشد.

ایران را باید ساخت؛ درس بازسازی ژاپن پس از جنگ

رئیس اتاق تهران با تأکید بر ضرورت همدلی برای ساختن آینده کشور اظهار کرد: همه ما اینجا جمع شده‌ایم تا بگوییم این سرزمین به مجاهدان میدان، مردان فکور دیپلماسی، مردم خستگی‌ناپذیر و تلاشگران اقتصاد و به تعبیر دیگر، کف کارخانه نیاز دارد. ایران زنده است؛ هرچند زندگی سخت و کار دشوار شده، اما تاریخ گواهی می‌دهد این کشور روزهای پرحادثه بسیاری را پشت سر گذاشته و همچنان استوار مانده است.

وی با اشاره به انگیزه دشمنان برای تضعیف ایران مستقل و مقتدر در منطقه گفت: اقتدار ایران توانمند، عامل هراس آمریکا و رژیم صهیونیستی است و به همین دلیل به این سرزمین حمله کردند و خانواده‌هایی را داغدار ساختند. با این حال راه عبور از این وضعیت، انسجام داخلی و تکیه بر خرد جمعی است.

نجفی عرب در پایان با یادآوری تجربه بازسازی ژاپن پس از جنگ جهانی دوم گفت: در خاطرات مدیران شرکت پاناسونیک آمده است که تنها سه روز پس از بمباران هسته‌ای، مدیران آن شرکت گرد هم آمدند و خطاب به کارکنان اعلام کردند «ژاپن به شما نیاز دارد؛ اکنون زمان بازسازی است و باید چند برابر گذشته کار کرد». کارآفرینی نیز همین معناست؛ ساختن آینده، اندیشیدن به روزهای درخشان و یافتن نقطه امید در دل نارسایی‌ها. به همت کارآفرینان، ایران دوباره ساخته خواهد شد.