هادی احمدی، عضو هیئت مدیره و سخنگوی انجمن داروسازان ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، دارو را قربانی سیاست‌های ارزی خواند و تأکید کرد که ترکش‌های این بحران، پیش از هر جای دیگری، به پیکره بیماران اصابت می‌کند. او با اشاره به صحنه‌های تکرارشونده‌ای که هر روز در داروخانه‌های کشور رخ می‌دهد، گفت هیچ آمار و گزارشی این صحنه‌ها را ثبت نمی‌کند.

روایت‌های نانوشته پشت پیشخوان داروخانه‌ها

به گفته احمدی، مادری که به دنبال داروی فرزندش از این داروخانه به آن داروخانه می‌دود، سالمندی که نسخه‌اش را محکم در دست گرفته و به فردای خود می‌اندیشد، و بیمار سرطانی که زندگی‌اش به یک قوطی دارو گره خورده است، تصویر واقعی بحران دارو در ایران هستند؛ تصویری که در گزارش‌های مالی و بودجه‌ای دیده نمی‌شود.

او افزود: «پشت هر نسخه، یک انسان ایستاده؛ با امیدی که سعی می‌کند از دست ندهد، با اضطرابی که سعی می‌کند پنهان کند، و با این باور ساده که نظام سلامت، در سخت‌ترین لحظه‌ها او را تنها نمی‌گذارد. اما امروز دارو، بیش از هر زمان دیگری، گروگان تصمیم‌های اقتصادی شده است.»

زنجیره تأمین دارو تحت فشار چه عواملی است؟

سخنگوی انجمن داروسازان ایران، عوامل متعددی را در فرسایش زنجیره تأمین دارو مؤثر دانست و آن‌ها را این‌گونه برشمرد:

  • تأخیر در تخصیص ارز مورد نیاز واردات دارو و مواد اولیه
  • انباشت بدهی‌های زنجیره تأمین به تولیدکنندگان و واردکنندگان
  • گره‌های بیمه‌ای و تأخیر در تسویه مطالبات
  • کمبود نقدینگی در بدنه تولید و توزیع دارو

به گفته وی، این عوامل بی‌سروصدا زنجیره تأمین را فرسوده می‌کنند و وقتی حلقه‌ای از این زنجیره می‌شکند، این بیمار است که تاوانش را می‌دهد؛ نه با پول، بلکه گاهی با درد و با زمان از دست‌رفته.

سخنان دوگانه مسئولان درباره کمبود دارو

احمدی با اشاره به اظهارنظرهای متفاوت مقامات در روزهای اخیر، گفت: از یک سو هشدار داده می‌شود که ده‌ها قلم دارو کمیاب شده و برخی اقلام در وضعیت بحرانی قرار دارد و تأکید می‌شود پرداخت مطالبات حوزه دارو نباید به سال بعد موکول شود؛ از سوی دیگر گفته می‌شود هنوز زود است اسم آن را «کمبود» بگذاریم و مشکل صرفاً تأمین ارز، مواد اولیه و اعتبار است.

او این دو روایت را نه تناقض، بلکه دو لحن متفاوت از یک واقعیت دانست و افزود: «کمبود دارو یک اتفاق ناگهانی نیست؛ نتیجه طبیعی تأخیر در تأمین ارز و کمبود نقدینگی است که کم‌کم خودش را نشان می‌دهد. اگر امروز این گره‌ها باز نشوند، فردا کمبودها عمیق‌تر خواهند شد؛ همین‌قدر ساده.»

ارز دارو در برابر ارز کالاهای غیرضروری

سخنگوی انجمن داروسازان ایران همچنین به گزارش‌هایی اشاره کرد که بر اساس آن‌ها میلیاردها دلار نیاز ارزی حوزه دارو و تجهیزات پزشکی همچنان بی‌پاسخ مانده، در حالی که برای واردات کالاهایی بدون ضرورت، ارز تخصیص یافته است. او با بیان اینکه اگر این خبر درست باشد، سؤال جامعه پزشکی و داروسازی بسیار ساده است، پرسید: «مگر می‌شود چیزی مهم‌تر از دارو، برای زنده ماندن آدم‌ها، وجود داشته باشد؟»

داروسازان میان بیمار و بودجه؛ گرفتار در میانه میدان

به گفته احمدی، داروسازان هر روز پشت پیشخوان باید به چشم بیمارانی نگاه کنند که می‌پرسند «چرا دارو نیست» و پاسخ روشنی برای آن ندارند. او یادآور شد: «داروخانه جایی نیست که درباره ارز تصمیم می‌گیرند؛ اما جایی است که مردم اولین بار اثر آن تصمیم‌ها را با پوست و گوشت خودشان حس می‌کنند. داروساز هم مثل بیمار از این وضعیت رنج می‌کشد؛ چون کارش رساندن دارو به دست کسی است که به آن نیاز دارد، نه توضیح دادن درباره بودجه و ارز.»

امنیت دارویی، بخشی از امنیت ملی

سخنگوی انجمن داروسازان ایران با تأکید بر اینکه امنیت دارویی صرفاً یک بحث اقتصادی نیست، آن را بخشی از امنیت ملی و اعتماد اجتماعی کشور دانست و گفت: همان‌طور که هیچ کشوری امنیت غذایی یا امنیت دفاعی خود را عقب نمی‌اندازد، امنیت دارویی نیز نباید قربانی تأخیرهای اداری و اختلاف‌های مالی شود.

او در پایان خواسته جامعه داروسازی را یک مطالبه صنفی صرف ندانست و آن را «یک خواهش انسانی» توصیف کرد: تأمین به‌موقع ارز دارو، پرداخت به‌موقع مطالبات زنجیره تأمین و حمایت از تولید داخلی، پیش از آنکه به نفع صنعت داروسازی باشد، به نفع همان بیمارانی است که هر روز چشم‌به‌راه داروی خود هستند.

احمدی تأکید کرد: «بیایید دارو را با اعداد و ردیف‌های بودجه نبینیم؛ بلکه با چهره همان بیماری ببینیم که پشت پیشخوان داروخانه ایستاده و فقط یک سؤال دارد: داروی من را پیدا کردید؟ جواب همین یک سؤال، آزمون انسانیت، تدبیر و مسئولیت‌پذیری همه ماست.»