صنعت فضایی ایران یک سال پیش در سوم مردادماه ۱۴۰۵، برگ زرین دیگری در کارنامه خود ثبت کرد. ماهواره «ناهید ۲» در حالی با موفقیت به فضا پرتاب شد که تحریمهای بینالمللی در اوج خود بود و کشور تنها یک ماه از آتشبس پس از جنگ ۱۲ روزه عبور کرده بود. این موفقیت در سطح جهانی بازتاب گستردهای داشت و رسانههایی چون یورونیوز، الجزیره و شبکه شانگهای آن را دستاوردی مهم برای مهندسان ایرانی توصیف کردند.
مأموریت دوگانه در مدار پایین زمین
«ناهید ۲» یک میکروماهواره ۱۱۰ کیلوگرمی است که برای انجام دو مأموریت اصلی به مدار پایین زمین (LEO) فرستاده شد. مأموریت نخست، آزمایش فناوریهای نوین مخابراتی بهویژه در باند فرکانسی Ku بود و مأموریت دوم، ارزیابی عملکرد تجهیزات و سامانههای بومی در شرایط واقعی فضا؛ محیطی با خلأ، تشعشعات کیهانی و تغییرات شدید دمایی که تنها در مدار قابل شبیهسازی است.
این ماهواره در ادامه مأموریت خود موفق شد نخستین پیامک را در ایستگاه قشم ثبت کند و برای نخستین بار در کشور، تماس تلفنی از طریق باند Ku برقرار سازد. این فناوری راه را برای ارائه خدمات اینترنت ماهوارهای و ارتباطات پهنباند به مناطق محروم و روستایی هموار میکند.
فناوریهای بومی؛ از پیشرانش تا باتری
آنچه «ناهید ۲» را از نسل پیشین خود متمایز میکند، بهرهمندی از مجموعهای از فناوریهای بومی جدید است. مهمترین این فناوریها، سامانه پیشرانش بومی است؛ موتوری کوچک که به ماهواره امکان اصلاح موقعیت مداری و جبران افت ارتفاع ناشی از اصطکاک جو را میدهد و عمر عملیاتی آن را به ۲ تا ۵ سال افزایش میدهد. این فناوری پیشنیاز انجام مانورهای مداری و حرکت به سمت مدارهای بالاتر محسوب میشود.
از دیگر دستاوردهای مهم این پروژه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- باتریهای لیتیوم-یون کاملاً بومی با توان تحمل هزاران چرخه شارژ و دشارژ
- سامانه تعیین و کنترل وضعیت ارتقا یافته برای هدایت دقیقتر آنتنها و تجهیزات به سمت زمین
- آزمایش فناوری ارتباطی باند Ku برای نخستین بار در فضای کشور
چرا پرتاب با سایوز انجام شد؟
عملیات پرتاب «ناهید ۲» با استفاده از ماهوارهبر سایوز-۲.۱b از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه صورت گرفت. سازمان فضایی ایران دو دلیل اصلی برای این انتخاب عنوان کرده است: نخست کاهش ریسک مأموریت، زیرا «ناهید ۲» بهعنوان پیشرفتهترین ماهواره مخابراتی ایران نیازمند پرتابگری با عملکرد اثباتشده بود؛ و دوم، همکاریهای راهبردی فضایی میان ایران و روسیه.
نکته قابل توجه آنکه قرار است نمونه دوم این ماهواره با ماهوارهبر بومی «سیمرغ» به فضا پرتاب شود تا توانمندی پرتابگر داخلی نیز در یک مأموریت عملیاتی ارزیابی گردد. این استراتژی دوگانه نشاندهنده برنامه بلندمدت ایران برای دستیابی به استقلال کامل در حوزه پرتاب ماهواره است.
از «ناهید ۲» تا «ناهید ۳»؛ مسیر رسیدن به مدار GEO
خانواده ماهوارههای «ناهید» را میتوان پلی میان توانمندیهای فعلی صنعت فضایی ایران و هدف بلندمدت آن یعنی حضور در مدار زمینآهنگ (GEO) دانست. مدار GEO در ارتفاع حدود ۳۶ هزار کیلومتری برای ارائه خدمات مخابراتی پایدار اهمیت ویژهای دارد.
حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، اعلام کرده است که دادههای بهدستآمده از نمونه نخست «ناهید ۲»، مبنای اصلاح و ارتقای زیرسامانهها برای ساخت نمونه دوم قرار گرفته است. همزمان، پروژه «ناهید ۳» نیز در دستور کار قرار دارد؛ ماهوارهای مخابراتی که از ابتدا برای استقرار در مدار زمینآهنگ طراحی میشود و طراحی و ساخت زیرسامانههای اصلی آن از جمله ترانسپوندرها و سامانههای مخابراتی پهنباند در حال انجام است.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، با اشاره به این دستاوردها تأکید کرده است که هدف نهایی از توسعه این فناوریها، گسترش ارتباطات، توسعه پوشش اینترنت و ارائه خدمات مخابراتی به روستاها و مناطق محروم و دورافتاده کشور است. بدین ترتیب، «ناهید ۲» نه تنها یک دستاورد فنی، بلکه گامی در مسیر عدالت ارتباطی و رفع محرومیتهای دیجیتال در ایران به شمار میرود.
نظرات (0)