ایران به زودی صاحب یک زیرساخت پژوهشی مهم در حوزه زیستپزشکی خواهد شد. شورای عالی انقلاب فرهنگی با تصویب و ابلاغ ماده واحده تأسیس «آزمایشگاه ملی نخستیسانان (پرایما)»، فصل جدیدی در تحقیقات پیشرفته علوم اعصاب و زیستفناوری در کشور گشوده است.
مرکز تحقیقاتی تحت نظارت پژوهشگاه رویان
این آزمایشگاه ملی با نام اختصاری «پرایما» به عنوان یک مرکز علمی ـ پژوهشی وابسته به جهاد دانشگاهی و زیر نظر پژوهشگاه رویان فعالیت خود را آغاز خواهد کرد. پژوهشگاه رویان که سالهاست به عنوان یکی از قطبهای علمی کشور در حوزه سلولهای بنیادی و پزشکی بازساختی شناخته میشود، متولی اصلی راهاندازی و مدیریت این مرکز خواهد بود.
مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی با استناد به اسناد بالادستی از جمله نقشه جامع علمی کشور، سند ملی علوم و فناوریهای سلولهای بنیادی و سند راهبردی علوم و فناوریهای شناختی به تصویب رسیده است که نشاندهنده جایگاه راهبردی این پروژه در چشمانداز علمی کشور است.
پژوهش در مرزهای دانش جهانی
بر اساس متن مصوبه، راهاندازی این آزمایشگاه پاسخی به پیشرفتهای شتابان جهانی در حوزههای میانرشتهای است. محققان این مرکز در چند حوزه اصلی به تحقیق خواهند پرداخت:
- مغزپژوهی و علوم اعصاب — مطالعه ساختار و عملکرد سیستم عصبی و اختلالات مرتبط
- سلولهای بنیادی و پزشکی بازساختی — تحقیقات برای ترمیم بافتهای آسیبدیده
- هوش مصنوعی عصبپایه — الگوبرداری از مغز برای توسعه سامانههای هوشمند
- پروتزها و رباتهای قابل کنترل — فناوریهای کمکی برای بیماران عصبی
- درمان بیماریهای عصبی — توسعه ابزارهای نوین درمانی برای آلزایمر، پارکینسون و اماس
ترکیب شورای راهبری
برای مدیریت راهبردی و نظارت بر فعالیتهای این مرکز، یک شورای راهبری تشکیل خواهد شد که ترکیبی از نمایندگان عالیرتبه علمی و اجرایی کشور را در خود جای میدهد. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، فرهنگستان علوم، فرهنگستان علوم پزشکی و مدیران جهاد دانشگاهی در این شورا حضور خواهند داشت.
همچنین اساسنامه «پرایما» به تصویب هیأت امنای جهاد دانشگاهی خواهد رسید تا چارچوب حقوقی و اداری فعالیت این مرکز مشخص شود.
اهمیت استفاده از مدل نخستیسانان در پژوهش
نخستیسانان (Primates) از جمله میمونهای عالی به دلیل نزدیکی ژنتیکی و شباهتهای فیزیولوژیک با انسان، ارزشمندترین مدلهای آزمایشی در پژوهشهای زیستپزشکی محسوب میشوند. بسیاری از پیشرفتهای مهم در درمان بیماریهای عصبی و توسعه واکسنها مدیون تحقیقات روی این موجودات بوده است.
ایجاد آزمایشگاه ملی نخستیسانان در ایران میتواند زمینهساز جهشی بزرگ در تحقیقات پزشکی کشور باشد و ایران را در جمع کشورهای دارای این زیرساخت علمی ارزشمند قرار دهد. این اقدام نه تنها وابستگی به آزمایشگاههای خارجی را کاهش میدهد، بلکه مسیر تولید علم و فناوری بومی در حوزههای پیشرفته پزشکی را هموارتر میکند.
نظرات (0)