معیارهای سنتی سنجش قدرت در روابط بینالملل، دیگر پاسخگوی پیچیدگیهای جهان امروز نیست. اگرچه توان موشکی و اندازه اقتصاد همچنان مهم است، اما بخش چشمگیری از جایگاه یک کشور نزد افکار عمومی جهان، به توانایی آن در روایتسازی بازمیگردد. جهانیان بیش از آنکه واقعیتها را لمس کنند، با تصویری مواجه میشوند که رسانهها از آن واقعیت میسازند؛ از همین رو، رسانه به یکی از میدانهای اصلی رقابت و تقابل میان کشورها تبدیل شده است.
چهرهای که هالیوود و شبکههای خبری ساختند
آمریکا و متحدانش در چند دهه گذشته از ابزارهای متنوعی برای ساختن یک تصویر جهانی بهره گرفتهاند؛ از هالیوود و شبکههای خبری پرهزینه گرفته تا پلتفرمهای دیجیتال و صنایع فرهنگی پرشمار. حاصل این تلاش، تصویری بود که در آن غرب نماد آزادی، رفاه و پیشرفت است و کشورهای مستقل و استقلالطلب، معمولاً در قاب عقبماندگی و بحران نمایش داده میشوند. این روایت سالها بر ذهن میلیونها مخاطب در سراسر جهان سایه افکنده و حتی بر تصویری که ملتها از خود دارند نیز اثر گذاشته است.
شکافهایی که بحرانهای اروپا نمایان کرد
اما تحولهای سالهای اخیر نشان داد که این تصویر، روایت کامل حقیقت نیست. بحران انرژی، جهش بیسابقه قیمت سوخت، تورم افسارگسیخته، دشواریهای معیشتی و فشار بر زیرساختهای عمومی در بسیاری از کشورهای اروپایی، پرده از آسیبپذیری جدی غرب برداشت. در همین حال، ایران با وجود چند دهه تحریم و فشارهای اقتصادی توانسته است زیرساختهای حیاتی مانند شبکه آب، برق، گاز و ارتباطات را پابرجا نگه دارد و در عرصههای علمی، فناوری و دفاعی گامهای رو به جلو بردارد.
البته پذیرش این دستاوردها به معنای چشمپوشی از مشکلات اقتصادی و معیشتی نیست؛ دشواریهایی که همچنان نیازمند تصمیمهای بزرگ، اصلاحات ساختاری و تلاش مستمر مسئولان است.
راز باورپذیری در صداقت است
در میدان روایتها، مهمترین عنصر، صداقت است. اگر دستاوردها و ظرفیتهای کشور به شکلی مستند، حرفهای و قابل راستیآزمایی روایت نشوند، دیگران برای ما روایت خواهند ساخت؛ روایتی که لزوماً با حقیقت همخوان نیست. در مقابل، پرداختن به واقعیتهای زندگی در غرب نیز باید فارغ از اغراق و شعارزدگی باشد. روایت تنها زمانی اثر میگذارد که مخاطب آن را راستین و مبتنی بر شواهد بداند.
کارنامه رسانههای ایرانی
اینک رسانههای ایرانی مسئولیتی سنگینتر از همیشه بر دوش دارند: تولید محتوای دقیق، مستند و اقناعکننده برای کاهش فاصله میان واقعیت و تصویر ذهنی مخاطبان. ظرفیتهایی مانند تجربه ایرانیان مقیم خارج، گزارشهای میدانی، آمار معتبر و روایتهای انسانی میتوانند تصویری واقعبینانهتر از جهان امروز ترسیم کنند؛ جهانی که نه بهشت مطلق است و نه جهنم مطلق.
سرمایهای به نام مردم
در این میان، بزرگترین سرمایه ایران مردم آن هستند. تجربههای تاریخی نشان میدهد هر بار همبستگی ملی تقویت شده، کشور از سختترین بحرانها عبور کرده است. این سرمایه اجتماعی وقتی با امید، اعتماد و اطلاعرسانی مسئولانه همراه شود، به پشتوانهای بیبدیل برای پیشرفت ایران بدل خواهد شد.
میدان رقابت برای جلب اعتماد
جنگ روایتها در واقع نبرد حقیقت و دروغ نیست؛ بلکه رقابتی بر سر جلب اعتماد افکار عمومی است. کشوری در این میدان پیروز میشود که با صداقت، منطق، شفافیت و حرفهایگری سخن بگوید. آینده رسانه از آنِ کسانی است که واقعیت را بهتر، دقیقتر و باورپذیرتر روایت کنند؛ مسئولیتی که امروز بیش از هر زمان دیگری بر عهده خبرنگاران و فعالان رسانهای ایران است.
نظرات (0)