سوال قدیمی بسیاری از افرادی که به دنبال کاهش وزن هستند این است که آیا موفقیت در لاغری تنها به کم کردن کالری دریافتی بستگی دارد یا کیفیت غذایی که میخوریم نیز به همان اندازه سرنوشتساز است؟ پژوهش جدیدی که به مدت دو سال در آمریکا انجام شده، تلاش کرده است به این پرسش پاسخی علمی و دقیقتر بدهد و نشان میدهد عدد ترازو تنها بخشی از ماجراست.
طراحی پژوهش دوساله در دانشگاه کارولینای شمالی
این مطالعه به سرپرستی دکتر توماس کیسرلینگ، استاد پزشکی دانشگاه کارولینای شمالی، و با استناد به گزارش هلث دی نیوز انجام شده است. در این کارآزمایی، ۳۶۰ بزرگسال مبتلا به چاقی به مدت دو سال تحت نظر قرار گرفتند.
شرکتکنندگان به دو گروه تقسیم شدند. گروه نخست برنامهای به سبک رژیم مدیترانهای را دنبال کرد؛ الگویی غذایی که بر مصرف چربیهای سالم مانند روغن زیتون و مغزها، غلات کامل، میوهها و سبزیجات تازه تاکید دارد و در مقابل، کربوهیدراتهای تصفیهشده، قندهای افزوده و غذاهای فراوریشده را به شدت محدود میکند. گروه دوم نیز از برنامه معروف WeightWatchers پیروی کرد که رویکردی کالریمحور دارد؛ تمرکز اصلی این برنامه بر کاهش مجموع کالری دریافتی است، هرچند مصرف بیشتر میوه و سبزی نیز در آن توصیه میشود.
نتیجه اصلی؛ کاهش وزن برابر اما کیفیت تغذیه متفاوت
پس از دو سال پیگیری، نتایج از نظر کاهش وزن تقریبا یکسان بود. هر دو گروه به طور متوسط حدود ۴ درصد از وزن اولیه بدن خود را از دست دادند. این یافته نشان میدهد از نظر صرفِ کم کردن وزن، هر دو راهبرد میتوانند در میانمدت موثر باشند.
اما تفاوت اصلی زمانی آشکار شد که پژوهشگران کیفیت کلی رژیم غذایی را ارزیابی کردند. گروهی که از الگوی مدیترانهای پیروی کرده بود، بهبود قابل توجه و معناداری در شاخصهای کیفیت تغذیه نشان داد؛ به این معنا که سبد غذایی آنها مغذیتر، متنوعتر و نزدیکتر به توصیههای علمی برای پیشگیری از بیماریها شده بود. در حالی که گروه کالریمحور به رغم کاهش وزن، پیشرفت چشمگیری در کیفیت تغذیه نداشت.
چرا کیفیت رژیم فراتر از عدد ترازو اهمیت دارد؟
به گفته دکتر کیسرلینگ، رژیم مدیترانهای تنها یک رژیم لاغری نیست، بلکه نقشهای روشن برای انتخابهای سالم و پایدار غذایی ارائه میدهد. او تاکید کرده است: «این الگوی غذایی به طور مستقیم به علل زمینهای بیماریهای مزمن از جمله دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی-عروقی مرتبط است؛ زیرا چربیهای سالم بیشتری را وارد برنامه غذایی میکند، بر غذاهای کامل و فرآورینشده تکیه دارد و کربوهیدراتهای ناسالم را کاهش میدهد؛ عواملی که برای کنترل و پیشگیری از این بیماریها کلیدی هستند.»
در عمل، کیفیت بالاتر رژیم غذایی به معنای دریافت بیشتر فیبر، آنتیاکسیدانها، اسیدهای چرب غیراشباع و ریزمغذیهای ضروری و در مقابل، کاهش سدیم، چربیهای ترانس و قندهای افزوده است. چنین ترکیبی میتواند علاوه بر کمک به مدیریت وزن، به بهبود فشار خون، کنترل قند خون، کاهش التهاب مزمن و سلامت قلب کمک کند؛ دستاوردهایی که صرفا با شمردن کالری لزوما به دست نمیآید.
- چربیهای سالم: روغن زیتون، ماهیهای چرب، مغزها و دانهها به جای چربیهای اشباع و ترانس
- غلات کامل و حبوبات: جایگزین نان و برنج سفید و محصولات آرد تصفیهشده
- میوه و سبزی فراوان: منبع فیبر، ویتامینها و ترکیبات گیاهی محافظ
- پرهیز از غذای فراوریشده: محدود کردن فستفود، نوشیدنیهای شیرین و اسنکهای صنعتی
پیام پژوهش برای برنامههای کاهش وزن
پژوهشگران میگویند برای درک دقیقتر اینکه چگونه ارتقای کیفیت رژیم غذایی بر پیامدهای سلامتی مرتبط با چاقی اثر میگذارد، هنوز به مطالعات بیشتری نیاز است. با این حال، یافتههای فعلی یک پیام روشن دارد: برنامههای کاهش وزن نباید تنها بر محدودیت کالری متمرکز شوند و باید آموزش و تاکید بیشتری بر انتخاب غذاهای با کیفیت و مغذی داشته باشند.
به بیان دیگر، اگر دو نفر به یک میزان وزن کم کنند اما یکی از آنها در این مسیر، الگوی غذایی سالمتری را آموخته باشد، احتمالا در بلندمدت از نظر پیشگیری از بیماریهای مزمن، حفظ وزن و احساس سلامتی عمومی در وضعیت بهتری قرار خواهد گرفت. این نکته به ویژه برای افرادی که سابقه بیماریهای متابولیک دارند، اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
متخصصان تغذیه توصیه میکنند افرادی که قصد لاغری دارند، به جای تمرکز وسواسگونه بر عدد کالری، به الگوی کلی بشقاب غذایی خود توجه کنند؛ بشقابی که نیمی از آن سبزی و میوه، یکچهارم آن غلات کامل و یکچهارم دیگر پروتئینهای سالم باشد و با چربیهای مفید تکمیل شود. چنین رویکردی میتواند کاهش وزن را با ارتقای سلامت همراه کند و احتمال بازگشت وزن را نیز کمتر سازد.
نظرات (0)